Showing posts with label Mặc Định. Show all posts
Showing posts with label Mặc Định. Show all posts

7/06/2012

Bộ sưu tập ảnh đẹp hoa phong lan 2

Bộ sưu tập ảnh đẹp hoa phong lan được mình thu nhặt từ trên mạng internet và đưa lên cho anh em cùng xem cho vui

một số ảnh có độ phân giải cao các bạn có thể chép về dùng làm hình nền cho điện thoại, laptop, máy tính bảng ...

bộ sưu tập ảnh này của bác nhatxa và một số thành viên khác chụp toàn ảnh đẹp . mỗi ảnh là một loài hoa phong lan khác nhau. chụp dưới góc độ nghệ thuật . nhìn vô cùng bắt mắt , khó dùng từ ngữ để diễn tả

 

[gallery columns="2" type="slideshow" link="post" ids="626,627,628,629,630,631,632,633,634,635,636,637,638,639,640,641,642,643,644,645,646,647,648,649,650,651,652,653,654,655,656,657,658,659,660,661,662,663,664,665,666,668,669,670,671,672,673,674,676,677,678,679,680,681,682,683,684,685,686,687,688,585,586,587,588,589,590,591,592,593,594,595,596,597,598,599,600,601,602,603,604,605,606,607,608,609,610,611,612,613,614,615,616,617,618,619,620,621,622,623,624,625"]

 

mời các bạn xem thêm ảnh ở trang 1 ; http://cutekool.com/runglan/2012/07/bo-suu-tap-anh-dep-hoa-phong-lan/

nguồn :

http://hoalancaycanh.com/diendan/anh-dep-phong-lan/5389-anh-dep-hoa-lan-cua-thanh-vien.html

 

http://hoalancaycanh.com/diendan/anh-dep-phong-lan/1494-bo-suu-tap-anh-hoa-lan-trunghongmon.html

Bộ sưu tập ảnh đẹp hoa phong lan 2

Bộ sưu tập ảnh đẹp hoa phong lan được mình thu nhặt từ trên mạng internet và đưa lên cho anh em cùng xem cho vui

một số ảnh có độ phân giải cao các bạn có thể chép về dùng làm hình nền cho điện thoại, laptop, máy tính bảng ...

bộ sưu tập ảnh này của bác nhatxa và một số thành viên khác chụp toàn ảnh đẹp . mỗi ảnh là một loài hoa phong lan khác nhau. chụp dưới góc độ nghệ thuật . nhìn vô cùng bắt mắt , khó dùng từ ngữ để diễn tả

 

[gallery columns="2"]

 

mời các bạn xem thêm ảnh ở trang 1 ; http://cutekool.com/runglan/2012/07/bo-suu-tap-anh-dep-hoa-phong-lan/

nguồn :

http://hoalancaycanh.com/diendan/anh-dep-phong-lan/5389-anh-dep-hoa-lan-cua-thanh-vien.html

 

http://hoalancaycanh.com/diendan/anh-dep-phong-lan/1494-bo-suu-tap-anh-hoa-lan-trunghongmon.html

Bộ sưu tập ảnh đẹp hoa phong lan 2

Bộ sưu tập ảnh đẹp hoa phong lan được mình thu nhặt từ trên mạng internet và đưa lên cho anh em cùng xem cho vui

một số ảnh có độ phân giải cao các bạn có thể chép về dùng làm hình nền cho điện thoại, laptop, máy tính bảng ...

bộ sưu tập ảnh này của bác nhatxa và một số thành viên khác chụp toàn ảnh đẹp . mỗi ảnh là một loài hoa phong lan khác nhau. chụp dưới góc độ nghệ thuật . nhìn vô cùng bắt mắt , khó dùng từ ngữ để diễn tả

 

[gallery columns="2"]

 

mời các bạn xem thêm ảnh ở trang 1 ; http://cutekool.com/runglan/2012/07/bo-suu-tap-anh-dep-hoa-phong-lan/

nguồn :

http://hoalancaycanh.com/diendan/anh-dep-phong-lan/5389-anh-dep-hoa-lan-cua-thanh-vien.html

 

http://hoalancaycanh.com/diendan/anh-dep-phong-lan/1494-bo-suu-tap-anh-hoa-lan-trunghongmon.html

7/04/2012

Lô Lan Ngọc Điểm Rừng Hàng Cực to 99% hàng cực đẹp chỉ cần dưỡng tới tết bán ngay

giá bán từ 200-300/kg tùy theo mua sa cạ hay lựa

bác nào mua sỉ trên 10kg vui lòng call Châu để lấy giá sỉ nhé

lô hàng này trước giờ em chỉ có một lô duy nhất . toàn hàng 8 lá to trở lên . trong đó nhiều cây trên 10 lá .

trong đó : 50% cây trên 250gr, 30% trên 500gr . 20% còn lại trên 500gr

lô hàng đặc biệt này chỉ có 200kg














lan ngọc điểm sẽ trổ bông như thế này sau 1 thời gian trồng



Nếu bạn ở tp hcm có nhu cầu đến tận nhà lấy lan hoặc giao trên 10kg trong Nội thành vui lòng Liên hệ :

Anh Châu - 090 3166673
86/55 Âu Cơ - F9 - Quận Tân Bình
Hẻm đối diện quán cơm Hạnh Dung quẹo vào

Bản Đồ đường vào nhà a Châu 86/55 Âu Cơ



Nếu bạn ở xa chúng tôi sẽ gửi chuyển phát nhanh( nếu ít) hoặc gửi chành xe tải cho bạn. Vui lòng Liên hệ: 093.7711777 - 0922.456.678 - 008558858 56789

Xin cảm ơn các Bác !

Sau đây là một vài số tài khoản dùng để thanh toán thông qua ngân hàng:

* Tài khoản ngân hàng Ngoại Thương (Vietcombank):
Chủ tài khoản: Nguyễn Đắc Vân Nhật Khoa.
Số tài khoản: 0071001127159
Ngân hàng VCB chi nhánh Tp. Hồ Chí Minh.

* Tài khoản ngân hàng Đông Á (DAB):
Chủ tài khoản: Nguyễn Đắc Vân Nhật Khoa.
Số tài khoản: 0101047570

Lô Lan Ngọc Điểm Rừng Hàng Cực to 99% hàng cực đẹp chỉ cần dưỡng tới tết bán ngay

giá bán từ 200-300/kg tùy theo mua sa cạ hay lựa

bác nào mua sỉ trên 10kg vui lòng call Châu để lấy giá sỉ nhé

lô hàng này trước giờ em chỉ có một lô duy nhất . toàn hàng 8 lá to trở lên . trong đó nhiều cây trên 10 lá .

trong đó : 50% cây trên 250gr, 30% trên 500gr . 20% còn lại trên 500gr

lô hàng đặc biệt này chỉ có 200kg














lan ngọc điểm sẽ trổ bông như thế này sau 1 thời gian trồng



Nếu bạn ở tp hcm có nhu cầu đến tận nhà lấy lan hoặc giao trên 10kg trong Nội thành vui lòng Liên hệ :

Anh Châu - 090 3166673
86/55 Âu Cơ - F9 - Quận Tân Bình
Hẻm đối diện quán cơm Hạnh Dung quẹo vào

Bản Đồ đường vào nhà a Châu 86/55 Âu Cơ



Nếu bạn ở xa chúng tôi sẽ gửi chuyển phát nhanh( nếu ít) hoặc gửi chành xe tải cho bạn. Vui lòng Liên hệ: 093.7711777 - 0922.456.678 - 008558858 56789

Xin cảm ơn các Bác !

Sau đây là một vài số tài khoản dùng để thanh toán thông qua ngân hàng:

* Tài khoản ngân hàng Ngoại Thương (Vietcombank):
Chủ tài khoản: Nguyễn Đắc Vân Nhật Khoa.
Số tài khoản: 0071001127159
Ngân hàng VCB chi nhánh Tp. Hồ Chí Minh.

* Tài khoản ngân hàng Đông Á (DAB):
Chủ tài khoản: Nguyễn Đắc Vân Nhật Khoa.
Số tài khoản: 0101047570

Lô Lan Ngọc Điểm Rừng Hàng Cực to 99% hàng cực đẹp chỉ cần dưỡng tới tết bán ngay

giá bán từ 200-300/kg tùy theo mua sa cạ hay lựa

bác nào mua sỉ trên 10kg vui lòng call Châu để lấy giá sỉ nhé

lô hàng này trước giờ em chỉ có một lô duy nhất . toàn hàng 8 lá to trở lên . trong đó nhiều cây trên 10 lá .

trong đó : 50% cây trên 250gr, 30% trên 500gr . 20% còn lại trên 500gr

lô hàng đặc biệt này chỉ có 200kg














lan ngọc điểm sẽ trổ bông như thế này sau 1 thời gian trồng



Nếu bạn ở tp hcm có nhu cầu đến tận nhà lấy lan hoặc giao trên 10kg trong Nội thành vui lòng Liên hệ :

Anh Châu - 090 3166673
86/55 Âu Cơ - F9 - Quận Tân Bình
Hẻm đối diện quán cơm Hạnh Dung quẹo vào

Bản Đồ đường vào nhà a Châu 86/55 Âu Cơ



Nếu bạn ở xa chúng tôi sẽ gửi chuyển phát nhanh( nếu ít) hoặc gửi chành xe tải cho bạn. Vui lòng Liên hệ: 093.7711777 - 0922.456.678 - 008558858 56789

Xin cảm ơn các Bác !

Sau đây là một vài số tài khoản dùng để thanh toán thông qua ngân hàng:

* Tài khoản ngân hàng Ngoại Thương (Vietcombank):
Chủ tài khoản: Nguyễn Đắc Vân Nhật Khoa.
Số tài khoản: 0071001127159
Ngân hàng VCB chi nhánh Tp. Hồ Chí Minh.

* Tài khoản ngân hàng Đông Á (DAB):
Chủ tài khoản: Nguyễn Đắc Vân Nhật Khoa.
Số tài khoản: 0101047570

7/02/2012

Những cây lan giá đắt nhất

Trong cuộc triển lãm tranh và hoa lan tại chuà Bảo Quang vào dịp Tết Nguyên Đán Giáp Thân vừa qua, ông Chánh Biện lý Quận Cam Tony Rackaukas và nhiều người hỏi tôi cây lan nào đắt giá hơn cả. Lúc đó tôi trả lời là cây nữ hài Paphiopedilum vietnamense cuả Việt Nam. Nhưng bình tâm suy nghĩ lại có nhiều cây còn đắt giá hơn nữa, vậy xin trình bầy thêm để những vị yêu lan được biết.

Gần đây giới truyền thông loan tin về tin cây lan đắt giá: Phragmipedium kovachii. Nhiều người thắc mắc không biết bông lan này ra sao, hình dáng như thế nào mà người chủ cây lan có thể bị phạt tới 6 năm tù ở và tới 350.000 mỹ kim phạt vạ?

Vào tháng 6-02, James. M. Kovachi một cư dân tại Goldvein,Virginia sang Peru mua một cây lan ở dọc đường rồi mang lậu về Hoa Kỳ. Sau đó ông ta mang cây đến vườn lan Mary Selby ở Sarasota, Florida để xin nhận dạng là loại lan gì? Ngày 12 tháng 6 năm 2 002 vườn lan này phổ biến một bố cáo về cây lan Phramipedilum kovachii. Cây lan này đặc biệt có một hay hai bông hoa mầu tím hồng rất lớn, chiều ngang tới 15cm hay 6". hay là khuôn khổ của tờ 20 Mỹ kim. Cũng vì bản công bố này mà nhà chức trách Hoa Kỳ mới biết và đưa ông Kovach và vườn lan ra tòa vì 2 tội: Tội thứ nhất là nhập cảnh cây cỏ không xin phép, tội thứ hai nặng hơn là cây lan này đã được liệt kê trong bảng số 1 gồm những cây lan cấm xuất nhập cảng bởi Công Uớc Quốc Tế Bảo Vệ Các Giống Hiếm Quý, Convention on Internatinal Trade in Endangered Species (CITIES). Vào tháng 3 tới ông sẽ ra tòa và tội trạng cuả ông sẽ được xét xử chưa biết ra sao, nhưng vườn lan Selby đã bị phạt vạ 5000 mỹ kim vì tàng trữ trái phép cây lan này.

Thực ra cây lan này không mang tên Kovachii. Trong nguyệt san Orchids số tháng 7 năm 2002 có đăng bài khảo cứu của nhà thực vật học Eric Christiansen Hoa Kỳ về cây lan này nhưng lại mang tên Phramipedium peruvianum. Theo giáo sư Harold Koopowitz Giám đốc Vườn Thảo mộc trường Đại học UCI, mặc dầu tiến sĩ Eric Christianson đã đưa bản thảo cho Hội Hoa Lan Hoa Kỳ xem xét từ mấy tháng trước và mãi tháng 7 mới ấn hành, nhưng vườn lan Shelby lại công bố kết quả vào tháng 6 và dùng tên ông Kovach đặt tên cho cây này trước khi Hội Hoa Lan Hoa Kỳ chính thức thông báo. Do đó chiếu theo điều lệ đặt tên cho cây cỏ là căn cứ vào ngày công bố, cho nên cây lan này chính thức mang tên Phragmipedilum kovachii, tên người mang lậu và tên Phragmipedium peruvianum chỉ được coi là đồng danh. Ông Kovach sẽ bị phạt tù hay tiền nhưng sẽ lưu danh trong lịch sử hoa lan. Giáo sư Harold Koopowitz cũng đồng ý với chúng tôi là lấy tên một người nhập cảnh cây trái phép đặt cho cây là một đìều bất xứng, không ổn chút nào cả, nhưng điều lệ là như vậy biết làm sao hơn được. Ông cho biết tại Peru chỉ có vài nhà trồng lan được chính phủ cho phép. Trong số này Alfredo Manrique Sipan, sau khi đã nộp đơn một năm mới được phép nuôi 5 cây để lấy hạt rồi gieo giống. Hy vọng vài năm nữa những con cháu của cây này sẽ chính thức có mặt trên thị trường hoa lan tại Hoa Kỳ. Ông cũng cho biết thêm là do kết quả cuộc vơ vét vài năm trước đây, hiện nay tại thị trường Âu châu giá cây lan này khoảng 1000 mỹ kim. Những vị yêu lan hãy ráng kiên nhẫn chờ đợi, ngồi tù vì lan và sạt nghiệp vì lan liệu có xứng đáng hay không?

Nói chuyện đến lan của người mà không nói đến lan cuả quê hương mình là một việc thiếu sót không thể tha thứ. Việt Nam chúng ta một nước đứng đầu thế giới 22/60 về số lan nữ hài Pahiopedilum, Trung hoa đứng vào hàng thứ 2 với 17 gíống. Trong 22 giống lan này có 3 cây nguyên giống (species) và đặc hữu (endemic) nghĩa là chỉ mọc ở núi rừng Việt Nam mà thôi.

Cây thứ nhất là cây Paphiopedilum delenatii do một binh sĩ người Pháp tìm thấy cây lan này ở Bắc Việt vào năm 1913. Một giai thoại truyền đi về cây lan này là đầu tiên có 3 cây được chuyển ra ngoại quốc. Một người Nhật mang về trồng, khi cây bị chết đem ướp khô. Cây thứ hai mang về vườn thảo mộc Kew ở Anh quốc cũng bị chết, họ đem ngâm rượu. Cây thứ ba ở Pháp được giao cho ông Delenat người coi vườn cây Fleuriste Municipal de la Ville de Paris của lâu đài Saint Germaine en Laye gần ST Cloud chăm sóc. Năm 1924, khi nhà thực vật học André Guillaumain mô tả những giống lan Việt Nam đã dùng tên ông Delenat đặt tên cho cây vì chỉ có một mình ông Delenat trồng cây này nở hoa. Chúng ta nên biết thêm vào năm 1855 tại Luân Đôn giá một cây Giáng Hương Aerides là 89 Anh kim, khoảng 200 Mỹ kim. Giá bán một cây Vanda vào năm 1885 là 180 Anh Kim, khoảng 450 Mỹ Kim. Vào thời đó, số tiền này có thể mua được một căn nhà khá khang trang. Cũng vì vậy các con buôn đổ sô sang Á Châu tìm kiếm hoa lan, nhưng họ không tìm thấy cây lan delenatii. Mãi cho đến năm 1922 nhà thám hiểm Poilane mới tìm lại được ở Khánh Hòa và mang về Pháp đem đến cho một nhà thưcï vật học, ông này khi thấy cây lan quá mừng rỡ lên cơn đau tim và qua đời. Nhiều người nuôi cây lan này, nhưng không thành công, riêng nhà trồng lan Vacherot & Lecoufle đã cấy được hạt và gieo giống nên đã độc quyền trên thị trường thế giới.

70 năm sau tức là vào năm 1992 bỗng nhiên cây này xuất hiện tại Đài Loan sau đó sang Nhật bản, Âu châu và Hoa kỳ. Sau khi điều tra nhiều nhà vườn đã bị phạt vạ khá nặng vì vi phạm công ước CITIES. Toàn bộ giống nữ hài tại Việt Nam đều nằm trong danh sách những cây bị cấm xuất và nhập cảng. Người ta được biết rằng vào khoảng 1990-1991 cây nữ hài delenatii được một nhà buôn từ Đà lạt gửi sang Đài Loan để làm mẫu. Sau đó khoảng 6 tấn lan đủ loại được xuất cảng làm nhiều chuyến. Nhà buôn này đã mua lại của những người vào rừng tìm kiếm với giá chừng 1 Mỹ kim một kí lô, bán ra với giá khoảng 4-5 mỹ kim (chừng 200 cây) nhưng người mua phải trả từ 30-40 Mỹ kim một cây. Do sự can thiệp của CITIES nhà cầm quyền Việt Nam đã cấm xuất cảng, nhưng những cây này vẫn được ngụy trang dưới dạng thuốc bắc. Vì vậy khu vực núi Hòn Giao, Bì Đúp khoảng 40-50 cây số về phía tây của thành phố Nha Trang đã không còn bóng dáng cây lan hiếm quý này nữa.

Vào năm 1995 giáo sư Leonid Averyanov người Nga đã cùng các giáo sư Nguyễn tiến Hiệp, Dương đức Huyến thám sát vùng biên giới Cao bằng, Trung Hoa đã tìm ra một cây nữ hài mới lạ, hoa mầu vàng rực rỡ. Giáo sư Leonid Averyanov đã dùng tên vợ ông Helene để đatë tên cho cây lan Paphopedilum helenae. Cây lan này được chính thức công bố trên nguyệt san Orchids của Hội Hoa Lan Hoa Kỳ vào tháng 10 năm 1996. Chỉ hai tháng sau khi công bố, các con buôn thuê người đến tận nơi vơ vét và trong vòng vài tuần lễ giống lan này đã tuyệt giống tại khu vực kể trên. Người ta ước tính rằng vào khoảng từ 15000 đến 20000 cây đã dược xuất cảng ra ngoại quốc. Cây lan này vô giá trên thị trường chợ đen.

Tháng 6 năm 1997 một công ty Việt-Nhật tổ chức một cuộc săn lùng rộng lớn bằng cách thuê các thổ dân tìm kiếm các giống lan Nữ hài mọc ởû thượng du miền Bắc. Cây lan Paphiopedilum vietnamense đầu tiên xuất hiện trên thị trường chợ đen trên thế giới vào khoảng giữa năm 1998 sau đó được nhiều vườn lan Nhật bản, Đài Loan, Âu châu và Hoa Kỳ nhập cảng trái phép.

Từ khi khám phá được cây lan mới lạ này, trong vòng một tháng, các chuyên gia về hoa lan đua nhau viết những bản tường trình và đặt cho 3 tên khác nhau:

- Pap. vietnamense do Gruss & Perner ngày 11-1-1999.
- Pap. hilmari do K. Shengas & R. Schetter ngày 19-1-1999.
- Pap mirabile do W. Cavestro & G. Chiron ngày 19-2-1999.

Căn cứ vào ngày tháng công bố của các bản tường trình, người ta dùng tên Pap. vietnamense, đó là một điều hãnh dịên cho xứ sở chúng ta, nhưng thực ra không ai biết là người nào đã tìm ra trước. Địa điểm tìm thấy cây lan Pap vietnamense được giấu kín, nhưng các tác giả kể trên đoán rằng cây này có lẽ mọc trong giẫy núi đá vôi thuộc Cao bằng, Hà giang hay phía bắc tỉnh Tuyên quang.

Giáo sư Leonid V. Averyanov, một chuyên gia lỗi lạc đã sống tại Việt Nam tổng cộng trên 10 năm, người đã viết rất nhiều bản tường trình có giá trị về hoa lan Việt nam cho biết như sau:

Từ tháng hai đến tháng tư năm 2001, ông đã được trợ cấp đặc biệt để về Việt nam tìm kiếm cây nữ hài Pap. vietnamense. Địa điểm tìm kiếm là một khu vực rộng lớn, bao gồm các giẫy núi từ Bắc cạn, Cao Bằng, Lạng sơn, Thái nguyên, Tuyên quang,Hà giang, Lao cay, Lai châu, Sơn la, Hòa bình và Thanh hoá là những nơi có nhiều lan nữ hài. Kết cuộc ông chỉ tìm thấy giống lan này ở sườn núi đá vôi trong khu vực 60-80 cây số vuông từ Tân Long, Mỏ bà, huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên. Nhưng cũng có tin là tại giẫy núi Bí Đúp tại Khánh hòa - Lâm Đồng nơi tìm thấy cây lan Paphiopedilum delenatii cũng có cây Pap. vietnamense.Có lẽ bọn con buôn tung hỏa mù để không ai biết đích xác địa điểm ở đâu. Theo các giới yêu chuộng của lạ cho biết, cây lan này nếu có hoa, giá chợ đen hiện tại khoảng 5000 Mỹ kim một cây.

Có lẽ quý vị đã nhận thấy những sự việc lủng củng giữa luật pháp và thực trạng mua bán những giống cây hiếm quý. Công ước, luật pháp dù sao cũng còn có kẽ hở và nhiều điều khó khăn khi thi hành. Ở Việt Nam luật cấm cứ cấm, cấm xuất cảng lan người ta xuất cảng dưới hình thức dược thảo. Nhân viên hải quan quá ít lại không rành rẽ về cây cỏ, biên giới quá rộng, tệ nạn tham nhũng cho nên nạn buôn lậu khó lòng ngăn chặn. Ngay tại Hoa Kỳ luật lệ phân minh, nhân viên đầy đủ và được huấn luyện kỹ càng mà ông Kovach và vài người Việt chúng ta còn mang cây lậu vào được nữa là. Hơn nữa luật pháp Hoa Kỳ tôn trọng quyền tự do cuả công dân, cho nên muốn khám nhà để bắt giữ những người vi phạm trước hết nhân viên công lực phải có lệnh khám xét (Search Warant) do tòa án cấp và muốn có lệnh đó phải trưng bầy bằng cớ (probable cause) hơn nữa Hoa Kỳ cũng không có đủ nhân lực để làm việc này, ngoai trừ những trường hợp tối ư nghiêm trọng. Trường hợp ông Kovach điển hình cho sự việc: Lậy Ông Tôi ở Bụi Này!

Nhưng cây lan đắt giá trong thập niên vừa qua là cây lan nữ hài Paphiopedilum insigne mọc đầy rẫy ở miền Bắc, nhưng đặc biệt cây này lá có sọc. Trong tập san Orchid Digest số 60-1 năm 1996 Bill Thoms có đăng một trang quảng cáo bán cây lan Paphiopedilum insigne var. variegatum "Doris Dukes" gồm hai bông hoa và 16 nhánh với giá 30.000 Mỹ kim và nghe đồn rằng một nguời Nhật đã trả 36.000$ để mua bằng được cây đó. Người viết bài này cũng có cây lan đó nhưng nhỏ hơn và mua được với giá chỉ có 30$ mà thôi.

Do đó giá cây lan tùy theo luật cung cầu, tùy theo trường hợp gặp người muốn bán hay không. Nhiều cây tìm mua cả hai ba năm mà vẫn không thấy dù rằng đã đi không biết bao nhiêu hội hoa lan, đã đọc cả chucï cuốn danh mục do các vườn lan cung cấp hoặc tìm tòi trên Internet. Nay gặp được chẳng lẽ tiếc vài ba chục không mua hay sao? Có một điều chúng ta nên nhớ là những cây lan nguyên giống (Species)thường cao giá hơn những cây đã lai giống và những do cấy mô (Clone) có giá trị hơn cây gieo bằng hạt (Seedling) vì khi cấy mô thông thường người ta chọn cây tốt, còn gieo bằng hạt thì may nhờ rủi chịu có cây tốt có cây xấu:

Cây lan hiện thời được giới chơi lan Á Đông ở miền Nam California cố mua cho bằng được là những cây lan của Úc châu với đặc điểm cây lớn, hoa nhiều, thơm ngát mà lại dễ trồng: Dendrobium speciosum var. speciosum và cây Dendrobium speciosum var hillii "Don Brown"

Sau khi thấy những cây này trưng bầy trong những kỳ triển lãm tại hội hoa lan tại San Diego, South Coast Plaza và Santa Barbara, một chậu lan thuộc hai loại kể trên trước kia chỉ trên dưới một trăm mà bây giờ dù chỉ có năm bẩy nhánh cũng lên tới bạc ngàn.

 
Placentia 1-2004

BÙI XUÂN ĐÁNG

Những cây lan giá đắt nhất

Trong cuộc triển lãm tranh và hoa lan tại chuà Bảo Quang vào dịp Tết Nguyên Đán Giáp Thân vừa qua, ông Chánh Biện lý Quận Cam Tony Rackaukas và nhiều người hỏi tôi cây lan nào đắt giá hơn cả. Lúc đó tôi trả lời là cây nữ hài Paphiopedilum vietnamense cuả Việt Nam. Nhưng bình tâm suy nghĩ lại có nhiều cây còn đắt giá hơn nữa, vậy xin trình bầy thêm để những vị yêu lan được biết.

Gần đây giới truyền thông loan tin về tin cây lan đắt giá: Phragmipedium kovachii. Nhiều người thắc mắc không biết bông lan này ra sao, hình dáng như thế nào mà người chủ cây lan có thể bị phạt tới 6 năm tù ở và tới 350.000 mỹ kim phạt vạ?

Vào tháng 6-02, James. M. Kovachi một cư dân tại Goldvein,Virginia sang Peru mua một cây lan ở dọc đường rồi mang lậu về Hoa Kỳ. Sau đó ông ta mang cây đến vườn lan Mary Selby ở Sarasota, Florida để xin nhận dạng là loại lan gì? Ngày 12 tháng 6 năm 2 002 vườn lan này phổ biến một bố cáo về cây lan Phramipedilum kovachii. Cây lan này đặc biệt có một hay hai bông hoa mầu tím hồng rất lớn, chiều ngang tới 15cm hay 6". hay là khuôn khổ của tờ 20 Mỹ kim. Cũng vì bản công bố này mà nhà chức trách Hoa Kỳ mới biết và đưa ông Kovach và vườn lan ra tòa vì 2 tội: Tội thứ nhất là nhập cảnh cây cỏ không xin phép, tội thứ hai nặng hơn là cây lan này đã được liệt kê trong bảng số 1 gồm những cây lan cấm xuất nhập cảng bởi Công Uớc Quốc Tế Bảo Vệ Các Giống Hiếm Quý, Convention on Internatinal Trade in Endangered Species (CITIES). Vào tháng 3 tới ông sẽ ra tòa và tội trạng cuả ông sẽ được xét xử chưa biết ra sao, nhưng vườn lan Selby đã bị phạt vạ 5000 mỹ kim vì tàng trữ trái phép cây lan này.

Thực ra cây lan này không mang tên Kovachii. Trong nguyệt san Orchids số tháng 7 năm 2002 có đăng bài khảo cứu của nhà thực vật học Eric Christiansen Hoa Kỳ về cây lan này nhưng lại mang tên Phramipedium peruvianum. Theo giáo sư Harold Koopowitz Giám đốc Vườn Thảo mộc trường Đại học UCI, mặc dầu tiến sĩ Eric Christianson đã đưa bản thảo cho Hội Hoa Lan Hoa Kỳ xem xét từ mấy tháng trước và mãi tháng 7 mới ấn hành, nhưng vườn lan Shelby lại công bố kết quả vào tháng 6 và dùng tên ông Kovach đặt tên cho cây này trước khi Hội Hoa Lan Hoa Kỳ chính thức thông báo. Do đó chiếu theo điều lệ đặt tên cho cây cỏ là căn cứ vào ngày công bố, cho nên cây lan này chính thức mang tên Phragmipedilum kovachii, tên người mang lậu và tên Phragmipedium peruvianum chỉ được coi là đồng danh. Ông Kovach sẽ bị phạt tù hay tiền nhưng sẽ lưu danh trong lịch sử hoa lan. Giáo sư Harold Koopowitz cũng đồng ý với chúng tôi là lấy tên một người nhập cảnh cây trái phép đặt cho cây là một đìều bất xứng, không ổn chút nào cả, nhưng điều lệ là như vậy biết làm sao hơn được. Ông cho biết tại Peru chỉ có vài nhà trồng lan được chính phủ cho phép. Trong số này Alfredo Manrique Sipan, sau khi đã nộp đơn một năm mới được phép nuôi 5 cây để lấy hạt rồi gieo giống. Hy vọng vài năm nữa những con cháu của cây này sẽ chính thức có mặt trên thị trường hoa lan tại Hoa Kỳ. Ông cũng cho biết thêm là do kết quả cuộc vơ vét vài năm trước đây, hiện nay tại thị trường Âu châu giá cây lan này khoảng 1000 mỹ kim. Những vị yêu lan hãy ráng kiên nhẫn chờ đợi, ngồi tù vì lan và sạt nghiệp vì lan liệu có xứng đáng hay không?

Nói chuyện đến lan của người mà không nói đến lan cuả quê hương mình là một việc thiếu sót không thể tha thứ. Việt Nam chúng ta một nước đứng đầu thế giới 22/60 về số lan nữ hài Pahiopedilum, Trung hoa đứng vào hàng thứ 2 với 17 gíống. Trong 22 giống lan này có 3 cây nguyên giống (species) và đặc hữu (endemic) nghĩa là chỉ mọc ở núi rừng Việt Nam mà thôi.

Cây thứ nhất là cây Paphiopedilum delenatii do một binh sĩ người Pháp tìm thấy cây lan này ở Bắc Việt vào năm 1913. Một giai thoại truyền đi về cây lan này là đầu tiên có 3 cây được chuyển ra ngoại quốc. Một người Nhật mang về trồng, khi cây bị chết đem ướp khô. Cây thứ hai mang về vườn thảo mộc Kew ở Anh quốc cũng bị chết, họ đem ngâm rượu. Cây thứ ba ở Pháp được giao cho ông Delenat người coi vườn cây Fleuriste Municipal de la Ville de Paris của lâu đài Saint Germaine en Laye gần ST Cloud chăm sóc. Năm 1924, khi nhà thực vật học André Guillaumain mô tả những giống lan Việt Nam đã dùng tên ông Delenat đặt tên cho cây vì chỉ có một mình ông Delenat trồng cây này nở hoa. Chúng ta nên biết thêm vào năm 1855 tại Luân Đôn giá một cây Giáng Hương Aerides là 89 Anh kim, khoảng 200 Mỹ kim. Giá bán một cây Vanda vào năm 1885 là 180 Anh Kim, khoảng 450 Mỹ Kim. Vào thời đó, số tiền này có thể mua được một căn nhà khá khang trang. Cũng vì vậy các con buôn đổ sô sang Á Châu tìm kiếm hoa lan, nhưng họ không tìm thấy cây lan delenatii. Mãi cho đến năm 1922 nhà thám hiểm Poilane mới tìm lại được ở Khánh Hòa và mang về Pháp đem đến cho một nhà thưcï vật học, ông này khi thấy cây lan quá mừng rỡ lên cơn đau tim và qua đời. Nhiều người nuôi cây lan này, nhưng không thành công, riêng nhà trồng lan Vacherot & Lecoufle đã cấy được hạt và gieo giống nên đã độc quyền trên thị trường thế giới.

70 năm sau tức là vào năm 1992 bỗng nhiên cây này xuất hiện tại Đài Loan sau đó sang Nhật bản, Âu châu và Hoa kỳ. Sau khi điều tra nhiều nhà vườn đã bị phạt vạ khá nặng vì vi phạm công ước CITIES. Toàn bộ giống nữ hài tại Việt Nam đều nằm trong danh sách những cây bị cấm xuất và nhập cảng. Người ta được biết rằng vào khoảng 1990-1991 cây nữ hài delenatii được một nhà buôn từ Đà lạt gửi sang Đài Loan để làm mẫu. Sau đó khoảng 6 tấn lan đủ loại được xuất cảng làm nhiều chuyến. Nhà buôn này đã mua lại của những người vào rừng tìm kiếm với giá chừng 1 Mỹ kim một kí lô, bán ra với giá khoảng 4-5 mỹ kim (chừng 200 cây) nhưng người mua phải trả từ 30-40 Mỹ kim một cây. Do sự can thiệp của CITIES nhà cầm quyền Việt Nam đã cấm xuất cảng, nhưng những cây này vẫn được ngụy trang dưới dạng thuốc bắc. Vì vậy khu vực núi Hòn Giao, Bì Đúp khoảng 40-50 cây số về phía tây của thành phố Nha Trang đã không còn bóng dáng cây lan hiếm quý này nữa.

Vào năm 1995 giáo sư Leonid Averyanov người Nga đã cùng các giáo sư Nguyễn tiến Hiệp, Dương đức Huyến thám sát vùng biên giới Cao bằng, Trung Hoa đã tìm ra một cây nữ hài mới lạ, hoa mầu vàng rực rỡ. Giáo sư Leonid Averyanov đã dùng tên vợ ông Helene để đatë tên cho cây lan Paphopedilum helenae. Cây lan này được chính thức công bố trên nguyệt san Orchids của Hội Hoa Lan Hoa Kỳ vào tháng 10 năm 1996. Chỉ hai tháng sau khi công bố, các con buôn thuê người đến tận nơi vơ vét và trong vòng vài tuần lễ giống lan này đã tuyệt giống tại khu vực kể trên. Người ta ước tính rằng vào khoảng từ 15000 đến 20000 cây đã dược xuất cảng ra ngoại quốc. Cây lan này vô giá trên thị trường chợ đen.

Tháng 6 năm 1997 một công ty Việt-Nhật tổ chức một cuộc săn lùng rộng lớn bằng cách thuê các thổ dân tìm kiếm các giống lan Nữ hài mọc ởû thượng du miền Bắc. Cây lan Paphiopedilum vietnamense đầu tiên xuất hiện trên thị trường chợ đen trên thế giới vào khoảng giữa năm 1998 sau đó được nhiều vườn lan Nhật bản, Đài Loan, Âu châu và Hoa Kỳ nhập cảng trái phép.

Từ khi khám phá được cây lan mới lạ này, trong vòng một tháng, các chuyên gia về hoa lan đua nhau viết những bản tường trình và đặt cho 3 tên khác nhau:

- Pap. vietnamense do Gruss & Perner ngày 11-1-1999.
- Pap. hilmari do K. Shengas & R. Schetter ngày 19-1-1999.
- Pap mirabile do W. Cavestro & G. Chiron ngày 19-2-1999.

Căn cứ vào ngày tháng công bố của các bản tường trình, người ta dùng tên Pap. vietnamense, đó là một điều hãnh dịên cho xứ sở chúng ta, nhưng thực ra không ai biết là người nào đã tìm ra trước. Địa điểm tìm thấy cây lan Pap vietnamense được giấu kín, nhưng các tác giả kể trên đoán rằng cây này có lẽ mọc trong giẫy núi đá vôi thuộc Cao bằng, Hà giang hay phía bắc tỉnh Tuyên quang.

Giáo sư Leonid V. Averyanov, một chuyên gia lỗi lạc đã sống tại Việt Nam tổng cộng trên 10 năm, người đã viết rất nhiều bản tường trình có giá trị về hoa lan Việt nam cho biết như sau:

Từ tháng hai đến tháng tư năm 2001, ông đã được trợ cấp đặc biệt để về Việt nam tìm kiếm cây nữ hài Pap. vietnamense. Địa điểm tìm kiếm là một khu vực rộng lớn, bao gồm các giẫy núi từ Bắc cạn, Cao Bằng, Lạng sơn, Thái nguyên, Tuyên quang,Hà giang, Lao cay, Lai châu, Sơn la, Hòa bình và Thanh hoá là những nơi có nhiều lan nữ hài. Kết cuộc ông chỉ tìm thấy giống lan này ở sườn núi đá vôi trong khu vực 60-80 cây số vuông từ Tân Long, Mỏ bà, huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên. Nhưng cũng có tin là tại giẫy núi Bí Đúp tại Khánh hòa - Lâm Đồng nơi tìm thấy cây lan Paphiopedilum delenatii cũng có cây Pap. vietnamense.Có lẽ bọn con buôn tung hỏa mù để không ai biết đích xác địa điểm ở đâu. Theo các giới yêu chuộng của lạ cho biết, cây lan này nếu có hoa, giá chợ đen hiện tại khoảng 5000 Mỹ kim một cây.

Có lẽ quý vị đã nhận thấy những sự việc lủng củng giữa luật pháp và thực trạng mua bán những giống cây hiếm quý. Công ước, luật pháp dù sao cũng còn có kẽ hở và nhiều điều khó khăn khi thi hành. Ở Việt Nam luật cấm cứ cấm, cấm xuất cảng lan người ta xuất cảng dưới hình thức dược thảo. Nhân viên hải quan quá ít lại không rành rẽ về cây cỏ, biên giới quá rộng, tệ nạn tham nhũng cho nên nạn buôn lậu khó lòng ngăn chặn. Ngay tại Hoa Kỳ luật lệ phân minh, nhân viên đầy đủ và được huấn luyện kỹ càng mà ông Kovach và vài người Việt chúng ta còn mang cây lậu vào được nữa là. Hơn nữa luật pháp Hoa Kỳ tôn trọng quyền tự do cuả công dân, cho nên muốn khám nhà để bắt giữ những người vi phạm trước hết nhân viên công lực phải có lệnh khám xét (Search Warant) do tòa án cấp và muốn có lệnh đó phải trưng bầy bằng cớ (probable cause) hơn nữa Hoa Kỳ cũng không có đủ nhân lực để làm việc này, ngoai trừ những trường hợp tối ư nghiêm trọng. Trường hợp ông Kovach điển hình cho sự việc: Lậy Ông Tôi ở Bụi Này!

Nhưng cây lan đắt giá trong thập niên vừa qua là cây lan nữ hài Paphiopedilum insigne mọc đầy rẫy ở miền Bắc, nhưng đặc biệt cây này lá có sọc. Trong tập san Orchid Digest số 60-1 năm 1996 Bill Thoms có đăng một trang quảng cáo bán cây lan Paphiopedilum insigne var. variegatum "Doris Dukes" gồm hai bông hoa và 16 nhánh với giá 30.000 Mỹ kim và nghe đồn rằng một nguời Nhật đã trả 36.000$ để mua bằng được cây đó. Người viết bài này cũng có cây lan đó nhưng nhỏ hơn và mua được với giá chỉ có 30$ mà thôi.

Do đó giá cây lan tùy theo luật cung cầu, tùy theo trường hợp gặp người muốn bán hay không. Nhiều cây tìm mua cả hai ba năm mà vẫn không thấy dù rằng đã đi không biết bao nhiêu hội hoa lan, đã đọc cả chucï cuốn danh mục do các vườn lan cung cấp hoặc tìm tòi trên Internet. Nay gặp được chẳng lẽ tiếc vài ba chục không mua hay sao? Có một điều chúng ta nên nhớ là những cây lan nguyên giống (Species)thường cao giá hơn những cây đã lai giống và những do cấy mô (Clone) có giá trị hơn cây gieo bằng hạt (Seedling) vì khi cấy mô thông thường người ta chọn cây tốt, còn gieo bằng hạt thì may nhờ rủi chịu có cây tốt có cây xấu:

Cây lan hiện thời được giới chơi lan Á Đông ở miền Nam California cố mua cho bằng được là những cây lan của Úc châu với đặc điểm cây lớn, hoa nhiều, thơm ngát mà lại dễ trồng: Dendrobium speciosum var. speciosum và cây Dendrobium speciosum var hillii "Don Brown"

Sau khi thấy những cây này trưng bầy trong những kỳ triển lãm tại hội hoa lan tại San Diego, South Coast Plaza và Santa Barbara, một chậu lan thuộc hai loại kể trên trước kia chỉ trên dưới một trăm mà bây giờ dù chỉ có năm bẩy nhánh cũng lên tới bạc ngàn.

 
Placentia 1-2004

BÙI XUÂN ĐÁNG

Những cây lan giá đắt nhất

Trong cuộc triển lãm tranh và hoa lan tại chuà Bảo Quang vào dịp Tết Nguyên Đán Giáp Thân vừa qua, ông Chánh Biện lý Quận Cam Tony Rackaukas và nhiều người hỏi tôi cây lan nào đắt giá hơn cả. Lúc đó tôi trả lời là cây nữ hài Paphiopedilum vietnamense cuả Việt Nam. Nhưng bình tâm suy nghĩ lại có nhiều cây còn đắt giá hơn nữa, vậy xin trình bầy thêm để những vị yêu lan được biết.

Gần đây giới truyền thông loan tin về tin cây lan đắt giá: Phragmipedium kovachii. Nhiều người thắc mắc không biết bông lan này ra sao, hình dáng như thế nào mà người chủ cây lan có thể bị phạt tới 6 năm tù ở và tới 350.000 mỹ kim phạt vạ?

Vào tháng 6-02, James. M. Kovachi một cư dân tại Goldvein,Virginia sang Peru mua một cây lan ở dọc đường rồi mang lậu về Hoa Kỳ. Sau đó ông ta mang cây đến vườn lan Mary Selby ở Sarasota, Florida để xin nhận dạng là loại lan gì? Ngày 12 tháng 6 năm 2 002 vườn lan này phổ biến một bố cáo về cây lan Phramipedilum kovachii. Cây lan này đặc biệt có một hay hai bông hoa mầu tím hồng rất lớn, chiều ngang tới 15cm hay 6". hay là khuôn khổ của tờ 20 Mỹ kim. Cũng vì bản công bố này mà nhà chức trách Hoa Kỳ mới biết và đưa ông Kovach và vườn lan ra tòa vì 2 tội: Tội thứ nhất là nhập cảnh cây cỏ không xin phép, tội thứ hai nặng hơn là cây lan này đã được liệt kê trong bảng số 1 gồm những cây lan cấm xuất nhập cảng bởi Công Uớc Quốc Tế Bảo Vệ Các Giống Hiếm Quý, Convention on Internatinal Trade in Endangered Species (CITIES). Vào tháng 3 tới ông sẽ ra tòa và tội trạng cuả ông sẽ được xét xử chưa biết ra sao, nhưng vườn lan Selby đã bị phạt vạ 5000 mỹ kim vì tàng trữ trái phép cây lan này.

Thực ra cây lan này không mang tên Kovachii. Trong nguyệt san Orchids số tháng 7 năm 2002 có đăng bài khảo cứu của nhà thực vật học Eric Christiansen Hoa Kỳ về cây lan này nhưng lại mang tên Phramipedium peruvianum. Theo giáo sư Harold Koopowitz Giám đốc Vườn Thảo mộc trường Đại học UCI, mặc dầu tiến sĩ Eric Christianson đã đưa bản thảo cho Hội Hoa Lan Hoa Kỳ xem xét từ mấy tháng trước và mãi tháng 7 mới ấn hành, nhưng vườn lan Shelby lại công bố kết quả vào tháng 6 và dùng tên ông Kovach đặt tên cho cây này trước khi Hội Hoa Lan Hoa Kỳ chính thức thông báo. Do đó chiếu theo điều lệ đặt tên cho cây cỏ là căn cứ vào ngày công bố, cho nên cây lan này chính thức mang tên Phragmipedilum kovachii, tên người mang lậu và tên Phragmipedium peruvianum chỉ được coi là đồng danh. Ông Kovach sẽ bị phạt tù hay tiền nhưng sẽ lưu danh trong lịch sử hoa lan. Giáo sư Harold Koopowitz cũng đồng ý với chúng tôi là lấy tên một người nhập cảnh cây trái phép đặt cho cây là một đìều bất xứng, không ổn chút nào cả, nhưng điều lệ là như vậy biết làm sao hơn được. Ông cho biết tại Peru chỉ có vài nhà trồng lan được chính phủ cho phép. Trong số này Alfredo Manrique Sipan, sau khi đã nộp đơn một năm mới được phép nuôi 5 cây để lấy hạt rồi gieo giống. Hy vọng vài năm nữa những con cháu của cây này sẽ chính thức có mặt trên thị trường hoa lan tại Hoa Kỳ. Ông cũng cho biết thêm là do kết quả cuộc vơ vét vài năm trước đây, hiện nay tại thị trường Âu châu giá cây lan này khoảng 1000 mỹ kim. Những vị yêu lan hãy ráng kiên nhẫn chờ đợi, ngồi tù vì lan và sạt nghiệp vì lan liệu có xứng đáng hay không?

Nói chuyện đến lan của người mà không nói đến lan cuả quê hương mình là một việc thiếu sót không thể tha thứ. Việt Nam chúng ta một nước đứng đầu thế giới 22/60 về số lan nữ hài Pahiopedilum, Trung hoa đứng vào hàng thứ 2 với 17 gíống. Trong 22 giống lan này có 3 cây nguyên giống (species) và đặc hữu (endemic) nghĩa là chỉ mọc ở núi rừng Việt Nam mà thôi.

Cây thứ nhất là cây Paphiopedilum delenatii do một binh sĩ người Pháp tìm thấy cây lan này ở Bắc Việt vào năm 1913. Một giai thoại truyền đi về cây lan này là đầu tiên có 3 cây được chuyển ra ngoại quốc. Một người Nhật mang về trồng, khi cây bị chết đem ướp khô. Cây thứ hai mang về vườn thảo mộc Kew ở Anh quốc cũng bị chết, họ đem ngâm rượu. Cây thứ ba ở Pháp được giao cho ông Delenat người coi vườn cây Fleuriste Municipal de la Ville de Paris của lâu đài Saint Germaine en Laye gần ST Cloud chăm sóc. Năm 1924, khi nhà thực vật học André Guillaumain mô tả những giống lan Việt Nam đã dùng tên ông Delenat đặt tên cho cây vì chỉ có một mình ông Delenat trồng cây này nở hoa. Chúng ta nên biết thêm vào năm 1855 tại Luân Đôn giá một cây Giáng Hương Aerides là 89 Anh kim, khoảng 200 Mỹ kim. Giá bán một cây Vanda vào năm 1885 là 180 Anh Kim, khoảng 450 Mỹ Kim. Vào thời đó, số tiền này có thể mua được một căn nhà khá khang trang. Cũng vì vậy các con buôn đổ sô sang Á Châu tìm kiếm hoa lan, nhưng họ không tìm thấy cây lan delenatii. Mãi cho đến năm 1922 nhà thám hiểm Poilane mới tìm lại được ở Khánh Hòa và mang về Pháp đem đến cho một nhà thưcï vật học, ông này khi thấy cây lan quá mừng rỡ lên cơn đau tim và qua đời. Nhiều người nuôi cây lan này, nhưng không thành công, riêng nhà trồng lan Vacherot & Lecoufle đã cấy được hạt và gieo giống nên đã độc quyền trên thị trường thế giới.

70 năm sau tức là vào năm 1992 bỗng nhiên cây này xuất hiện tại Đài Loan sau đó sang Nhật bản, Âu châu và Hoa kỳ. Sau khi điều tra nhiều nhà vườn đã bị phạt vạ khá nặng vì vi phạm công ước CITIES. Toàn bộ giống nữ hài tại Việt Nam đều nằm trong danh sách những cây bị cấm xuất và nhập cảng. Người ta được biết rằng vào khoảng 1990-1991 cây nữ hài delenatii được một nhà buôn từ Đà lạt gửi sang Đài Loan để làm mẫu. Sau đó khoảng 6 tấn lan đủ loại được xuất cảng làm nhiều chuyến. Nhà buôn này đã mua lại của những người vào rừng tìm kiếm với giá chừng 1 Mỹ kim một kí lô, bán ra với giá khoảng 4-5 mỹ kim (chừng 200 cây) nhưng người mua phải trả từ 30-40 Mỹ kim một cây. Do sự can thiệp của CITIES nhà cầm quyền Việt Nam đã cấm xuất cảng, nhưng những cây này vẫn được ngụy trang dưới dạng thuốc bắc. Vì vậy khu vực núi Hòn Giao, Bì Đúp khoảng 40-50 cây số về phía tây của thành phố Nha Trang đã không còn bóng dáng cây lan hiếm quý này nữa.

Vào năm 1995 giáo sư Leonid Averyanov người Nga đã cùng các giáo sư Nguyễn tiến Hiệp, Dương đức Huyến thám sát vùng biên giới Cao bằng, Trung Hoa đã tìm ra một cây nữ hài mới lạ, hoa mầu vàng rực rỡ. Giáo sư Leonid Averyanov đã dùng tên vợ ông Helene để đatë tên cho cây lan Paphopedilum helenae. Cây lan này được chính thức công bố trên nguyệt san Orchids của Hội Hoa Lan Hoa Kỳ vào tháng 10 năm 1996. Chỉ hai tháng sau khi công bố, các con buôn thuê người đến tận nơi vơ vét và trong vòng vài tuần lễ giống lan này đã tuyệt giống tại khu vực kể trên. Người ta ước tính rằng vào khoảng từ 15000 đến 20000 cây đã dược xuất cảng ra ngoại quốc. Cây lan này vô giá trên thị trường chợ đen.

Tháng 6 năm 1997 một công ty Việt-Nhật tổ chức một cuộc săn lùng rộng lớn bằng cách thuê các thổ dân tìm kiếm các giống lan Nữ hài mọc ởû thượng du miền Bắc. Cây lan Paphiopedilum vietnamense đầu tiên xuất hiện trên thị trường chợ đen trên thế giới vào khoảng giữa năm 1998 sau đó được nhiều vườn lan Nhật bản, Đài Loan, Âu châu và Hoa Kỳ nhập cảng trái phép.

Từ khi khám phá được cây lan mới lạ này, trong vòng một tháng, các chuyên gia về hoa lan đua nhau viết những bản tường trình và đặt cho 3 tên khác nhau:

- Pap. vietnamense do Gruss & Perner ngày 11-1-1999.
- Pap. hilmari do K. Shengas & R. Schetter ngày 19-1-1999.
- Pap mirabile do W. Cavestro & G. Chiron ngày 19-2-1999.

Căn cứ vào ngày tháng công bố của các bản tường trình, người ta dùng tên Pap. vietnamense, đó là một điều hãnh dịên cho xứ sở chúng ta, nhưng thực ra không ai biết là người nào đã tìm ra trước. Địa điểm tìm thấy cây lan Pap vietnamense được giấu kín, nhưng các tác giả kể trên đoán rằng cây này có lẽ mọc trong giẫy núi đá vôi thuộc Cao bằng, Hà giang hay phía bắc tỉnh Tuyên quang.

Giáo sư Leonid V. Averyanov, một chuyên gia lỗi lạc đã sống tại Việt Nam tổng cộng trên 10 năm, người đã viết rất nhiều bản tường trình có giá trị về hoa lan Việt nam cho biết như sau:

Từ tháng hai đến tháng tư năm 2001, ông đã được trợ cấp đặc biệt để về Việt nam tìm kiếm cây nữ hài Pap. vietnamense. Địa điểm tìm kiếm là một khu vực rộng lớn, bao gồm các giẫy núi từ Bắc cạn, Cao Bằng, Lạng sơn, Thái nguyên, Tuyên quang,Hà giang, Lao cay, Lai châu, Sơn la, Hòa bình và Thanh hoá là những nơi có nhiều lan nữ hài. Kết cuộc ông chỉ tìm thấy giống lan này ở sườn núi đá vôi trong khu vực 60-80 cây số vuông từ Tân Long, Mỏ bà, huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên. Nhưng cũng có tin là tại giẫy núi Bí Đúp tại Khánh hòa - Lâm Đồng nơi tìm thấy cây lan Paphiopedilum delenatii cũng có cây Pap. vietnamense.Có lẽ bọn con buôn tung hỏa mù để không ai biết đích xác địa điểm ở đâu. Theo các giới yêu chuộng của lạ cho biết, cây lan này nếu có hoa, giá chợ đen hiện tại khoảng 5000 Mỹ kim một cây.

Có lẽ quý vị đã nhận thấy những sự việc lủng củng giữa luật pháp và thực trạng mua bán những giống cây hiếm quý. Công ước, luật pháp dù sao cũng còn có kẽ hở và nhiều điều khó khăn khi thi hành. Ở Việt Nam luật cấm cứ cấm, cấm xuất cảng lan người ta xuất cảng dưới hình thức dược thảo. Nhân viên hải quan quá ít lại không rành rẽ về cây cỏ, biên giới quá rộng, tệ nạn tham nhũng cho nên nạn buôn lậu khó lòng ngăn chặn. Ngay tại Hoa Kỳ luật lệ phân minh, nhân viên đầy đủ và được huấn luyện kỹ càng mà ông Kovach và vài người Việt chúng ta còn mang cây lậu vào được nữa là. Hơn nữa luật pháp Hoa Kỳ tôn trọng quyền tự do cuả công dân, cho nên muốn khám nhà để bắt giữ những người vi phạm trước hết nhân viên công lực phải có lệnh khám xét (Search Warant) do tòa án cấp và muốn có lệnh đó phải trưng bầy bằng cớ (probable cause) hơn nữa Hoa Kỳ cũng không có đủ nhân lực để làm việc này, ngoai trừ những trường hợp tối ư nghiêm trọng. Trường hợp ông Kovach điển hình cho sự việc: Lậy Ông Tôi ở Bụi Này!

Nhưng cây lan đắt giá trong thập niên vừa qua là cây lan nữ hài Paphiopedilum insigne mọc đầy rẫy ở miền Bắc, nhưng đặc biệt cây này lá có sọc. Trong tập san Orchid Digest số 60-1 năm 1996 Bill Thoms có đăng một trang quảng cáo bán cây lan Paphiopedilum insigne var. variegatum "Doris Dukes" gồm hai bông hoa và 16 nhánh với giá 30.000 Mỹ kim và nghe đồn rằng một nguời Nhật đã trả 36.000$ để mua bằng được cây đó. Người viết bài này cũng có cây lan đó nhưng nhỏ hơn và mua được với giá chỉ có 30$ mà thôi.

Do đó giá cây lan tùy theo luật cung cầu, tùy theo trường hợp gặp người muốn bán hay không. Nhiều cây tìm mua cả hai ba năm mà vẫn không thấy dù rằng đã đi không biết bao nhiêu hội hoa lan, đã đọc cả chucï cuốn danh mục do các vườn lan cung cấp hoặc tìm tòi trên Internet. Nay gặp được chẳng lẽ tiếc vài ba chục không mua hay sao? Có một điều chúng ta nên nhớ là những cây lan nguyên giống (Species)thường cao giá hơn những cây đã lai giống và những do cấy mô (Clone) có giá trị hơn cây gieo bằng hạt (Seedling) vì khi cấy mô thông thường người ta chọn cây tốt, còn gieo bằng hạt thì may nhờ rủi chịu có cây tốt có cây xấu:

Cây lan hiện thời được giới chơi lan Á Đông ở miền Nam California cố mua cho bằng được là những cây lan của Úc châu với đặc điểm cây lớn, hoa nhiều, thơm ngát mà lại dễ trồng: Dendrobium speciosum var. speciosum và cây Dendrobium speciosum var hillii "Don Brown"

Sau khi thấy những cây này trưng bầy trong những kỳ triển lãm tại hội hoa lan tại San Diego, South Coast Plaza và Santa Barbara, một chậu lan thuộc hai loại kể trên trước kia chỉ trên dưới một trăm mà bây giờ dù chỉ có năm bẩy nhánh cũng lên tới bạc ngàn.

 
Placentia 1-2004

BÙI XUÂN ĐÁNG

Lan Rừng Việt Nam


Đầu năm 1998, khi đọc bản tường trình và trò chuyện với giáo sư Leonid Averyanov thuộc trường Đại học Komarov, St. Peterburg, Nga sô về những cây lan rừng hiếm quý mới tìm được tại Việt nam, lòng tôi tràn ngập một niềm vui và tự hào về quê hương xứ sở của mình. Tôi vội vàng đưa tin này trên mặt báo để chia xẻ với các bạn yêu lan. (Nếu quý bạn nào chưa đọc những tin này xin vào trang Web www.hoalanvietnam.org xem bài: 4 cây lan mới của Việt Nam, Tìm kiếm hoa lan tại Việt Nam v.v...)

Nhưng chẳng bao lâu, nỗi vui và niềm tự hào đó đã bị dập tắt bởi những tin liên tiếp làm cho làm cho những người còn nặng lòng với quê hương xứ sở phải bùi ngùi không ít. Bởi vì trong những bản tường trình sau đó các giáo sư Leonid V. Averyanov, Karel Petrzelka, nhiều khoa học gia ngoại quốc và các nhà khoa học Việt Nam đã lên tiếng về những tệ nạn làm cho Lan Rừng Việt Nam sắp đi vào nơi tuyệt chủng. Vấn đề này chúng tôi đã trình bầy với quý vị một phần nào trong bài 'Thân Phận Lan Rừng Việt nam"

Trên báo chí trong nước và trên Internet, chỉ cần gõ mấy chữ "Deforestation in Vietnam" hay "Illegal logging in Vietnam" chúng ta có tìm thấy mấy chục cuốn sách và trên 600.000 tài liệu do người mình và người ngoài viết về những lý do làm cho rừng Việt Nam xuống cấp và khiến cho lan rừng cũng như muông thú mất nơi sinh sống. Càng đọc mà càng thêm ngao ngán về những chuyện động trời nào là xuất cảng gỗ vô tội vạ, vượt quá xa mức quy định, hối lộ tham nhũng đến nỗi người ngoài cũng phải xót xa và tiên đoán rừng Việt Nam cũng như hoa lan sinh sống ở đó sẽ biến mất trong tương lai.

Có nhiều bạn hỏi làm sao cứu sống những cây lan gia bảo của chúng ta. Đây là một vấn đề quan trọng tùy thuộc vào nhà cầm quyền, những người có trách nhiệm, còn một kẻ dân dã như chúng tôi dù có lòng yêu quý những kỳ hoa này đến đâu cũng chẳng có thể làm gì được trước nguy cơ tuyệt diệt.

Tuy nhiên chúng tôi cũng xin trình bầy những nhận xét nông cạn của mình, còn làm ra sao, xin hãy để nhà nước V.N quyết định.

Muốn bảo vệ lan rừng, trước hết hãy đặt hoa lan vào vị trí quan trọng của nó. Bởi vì nhiều người lầm tưởng rằng hoa lan chỉ là một thú vui tiêu khiển cho một số người lắm tiền và thừa thì giờ. Nhìn trên thương trường quốc tế, hoa lan là một kỹ nghệ đã mang về cho Nhật Bản, Thái Lan, Đài loan và các nước ở Âu châu như Hòa lan một nguồn lợi khá lớn từ vài trăm triệu cho đến hàng tỷ $USD. Chúng ta nên nhớ rằng giá trị một cây lan có thể bằng một tháng lương của người lao động Việt Nam.

Sau đó ta hãy tìm hiểu những nguyên do làm cho lan rừng khô kiệt và căn cứ vào đó mà tìm phương cách giải quyết.

1. Xuất cảng lan ào ạt như mớ rơm mớ rạ. Việc xuất cảng lan rừng cần phải được hạn chế tới mức tối đa. Các con buôn thường hay hối lộ và xuất cảng dưới dạng thuốc bắc.
2. Phá rừng lấy gỗ. Việc phá rừng lấy gỗ dùng cho việc gia dụng cũng như xuất cảng cần phải hạn chế, phải có kế hoạch thu lượm hoa lan.
3. Lập nông trường. Tránh lập ở những nơi có nhiều lan rừng mọc và nếu cần phải có kế họach thu lượm.
4. Đốt rừng làm rẫy, gây ra những trận cháy rừng rộng lớn. Cần kiểm soát nghiêm ngặt và có biện pháp phòng ngừa.
5. Buôn bán lan rừng. Hiện nay việc vào rừng lấy lan đem bán hình như được tự do, ngoại trừ những khu rừng cấm hay vườn quốc gia như Cúc Phương, Cát Tiên chẳng hạn. Xin hãy đọc một đoạn của trang Web Việt Nam Express ngày 21/3/2006 (Bảo tồn nguồn gene lan rừng trước khi quá muộn):

"Làng Đồng Nhân (huyện Hoài Đức, Hà Tây) nổi tiếng khắp nơi bởi ở đây công việc khai thác, nuôi trồng lan rừng đã trở thành một nghề. Cả thảy gần chục hộ trong làng theo nghề này. Nơi đây là một đầu mối cung cấp lan lớn không chỉ ở miền Bắc. Nhờ cây lan, nhiều nhà đã trở nên khấm khá. Lan rừng thường được đặt hàng những người chuyên đi săn lùng khai thác trên miền núi, rồi được gom góp vận chuyển về xuôi. Lan về đủ loại, thường đổ buôn theo cân, theo tạ. Những loài quý hiếm mới tính theo ngọn. Có những vườn số vốn đầu tư vào xây dựng và thu mua lan rừng lên tới vài trăm triệu đồng. Hộ có thâm niên nhất cũng đã theo nghề này được hơn 15 năm."

Đây chỉ là một trong trăm ngàn trường hợp, còn biết bao nhiêu nơi người dân vào rừng bóc lan ra bán buôn bán lẻ như măng như nấm. Nếu cứ như đà này tiếp tục, chỉ một vài năm nữa lan rừng sẽ bị tuyệt chủng.

Song song với việc ngăn ngừa và trừng trị những kẻ phạm tội, chính quyền cần phải có kế hoạch lập thêm các khu bảo tồn, phát triển việc nuôi trồng cây rừng cũng như các giống lan.

Ngoài những biện pháp kể trên, cần có những cơ sở với nhân viên chuyên nghiệp và phương tiện khoa học tân tiến để nhân giống hoa lan theo phương pháp gieo hạt hay cấy mô nhất là những cây lan đặc hữu. Đừng để những cây lan hiếm quý này bị tuyệt chủng và cũng đừng để cho người ngoài chiếm thế thượng phong hưởng lợi như trường hợp cây Dendrobium amabile do một công ty Đài Loan và Paphiopedilum delenatii do Pap Phanatic ở Orange County, California. Nếu không mau lẹ, rồi đây những cây nữ hài đặc hữu của chúng ta như Paphiopedilum vietnamense, Paphiopedilum helenae, Christensonia vietnamica v.v... lại do các vườn lan Âu Mỹ sản xuất hàng ngàn, hàng vạn cây. Trong khi đó chúng ta lại chỉ lo việc nhân giống những cây lan lai tạo mà người ta đã đi trước mình cả chục năm rồi, như vậy thực là uổng phí công sức.

Nhiều người lầm tưởng rằng cứ mang lan rừng về nhà, chăm nom tưới bón, lan sẽ dần dần thích hợp với môi trường mới. Nhưng lan không phải dễ dàng thuần hóa như con người. Lan có thể chịu nóng hay chịu lạnh thêm vài ba độ trong một thời gian ngắn. Nếu kéo dài lan sẽ còi cọc hoặc sống lay lắt và chẳng ra hoa. Vì vậy muốn trồng lan, cần phải nghiên cứu nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm nơi trồng lan xem có phù hợp với môi trường sinh sống cũ của cây lan hay không?

Hiện nay phong trào nuôi trồng hoa lan trong nước đang phát triển manh mẽ, các Hội hoa lan đã được tổ chức khắp nơi. Với kỹ thuật tân tiến và sự hiểu biết rộng rãi, các nhà trồng lan Việt Nam và những người chơi lan tài tử sẽ cứu sống biết bao nhiêu giống lan rừng. Hy vọng những người này chơi lan với tinh thần cao thượng, sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm quý báu của mình với những người đồng sở thích, chỉ bảo và hướng dẫn tường tận cho những người mới chơi. Như vậy chúng ta đã góp một phần nào vào công việc giữ gìn gia bảo của đất nước.

 
Placentia 6-2007

BÙI XUÂN ĐÁNG