Showing posts with label cấy mô. Show all posts
Showing posts with label cấy mô. Show all posts

7/06/2012

Giống lan mới lai tạo từ lan Ngọc Điểm

 

 

Giống lan mới lai tạo từ lan Ngọc Điểm

 
ông Woothip-hăn KiSanga đã lai tạo thành công một giống lan mới từ cây lan Hải Yến với cây lan Ngọc Điểm (Rhynchostylis coelestis x Rhychotylis Gigantea) Cây lai này cho hoa đẹp, đặc điểm nổi bật là nền hoa màu xanh nhạt với lấm tấm đốm đặt biệt, môi hoa màu tím đậm rực rỡ, hương thơm mát dịu












Hoa nở bền, kéo dài từ 2-3 tháng, đường kính hoa to khoảng 4cm. Mỗi cành mang khoảng 9-10 hoa. Điểm sắc nữa là rất dễ nuôi trồng , chịu đựng tốt nắng mưa.

Cũng theo ông  Woothiphan thì cặp lại rất khó đậu trái, phải mất thời gian từ lai tạo đến đậu trái là 2 năm. Sau 6 tháng thì trái mới được mang đi gieo cấy và phải mất 2 năm gieo nuôi trồng mới cho hoa. Tổng cộng thời gian phải mất là 4 năm hơn mới tuyển chọn được cây lan đẹp. Nghe nói giá trị cây lan này là 30.000 USD, nhưng chủ nhân không bán, chỉ để nuôi cấy mô, nhân giống đại trà. Đây là niềm tự hào của nghành lan Thái Lan, và có lẽ đây là giống mới duy nhất có ở Thái Lan.



Cây lan mới lai tạo chưa có tên chính thức này đã được cậu con trai của chủ vườn “bật mí” cho biết đó là giống lan được lai tạo từ cây lan Ngọc Điểm và cây Mỹ Dung Dạ Hương (Rhychotylis Gigantea x Vanda denisoniana) Vanda denisoniana là Vanda lá đẹp đặc tính nổi bật của nó là hoa to, kích cỡ từ 4-6cm. Mỗi cành hoa có 5-9 hoa.




Vậy chúng ta hãy chờ đợi xem giống lan mới “tại Thái Lan” này sẽ được đăng ký với tên khoa học nào, Rhynchostylis hay Rhynchovanda


Đây là bài học sinh động chỉ ra hướng đúng đắn cho những ai quan tâm đến việc tạo lập bộ giống cho nghành lan. Nhưng dù sao đi nữa, ngườ mới chơi nên chọn các cây Ngọc Điểm đã được lai tạo và tuyển chọn để dễ trồng, cây to, khoẻ, siêng hoa, hoa lớn và cành hoa dài hơn hoa lan rừng nguyên thuỷ. Khuyết điểm duy nhất là bị bịnh rung lá do ruồi vàng gây nên. Người mới chơi sẽ thấy thoải mái hơn khi chọn trồng  những cây lai tuyển  chọn này vì ngoài những lý do nêu trên nó còn dễ trồng với nhiều hình thức : có thể trồng vào chậu, cột vào thân cây trong vườn, cột vào khúc gỗ, cành cây …và chúng thường ra hoa từ tháng 11 cho đến tháng 2-3 hằng năm, trùng vào dịp tết Nguyên Đán.



Một mùa xuân đầy hoa và ngát hương của lan Ngọc Điểm chẳng phải là niềm hạnh phúc  đó sao ? Nhất là từ nay lại có them nhiều sắc màu ở hoa Ngọc Điểm.

Giống lan mới lai tạo từ lan Ngọc Điểm

 

 

Giống lan mới lai tạo từ lan Ngọc Điểm

 
ông Woothip-hăn KiSanga đã lai tạo thành công một giống lan mới từ cây lan Hải Yến với cây lan Ngọc Điểm (Rhynchostylis coelestis x Rhychotylis Gigantea) Cây lai này cho hoa đẹp, đặc điểm nổi bật là nền hoa màu xanh nhạt với lấm tấm đốm đặt biệt, môi hoa màu tím đậm rực rỡ, hương thơm mát dịu












Hoa nở bền, kéo dài từ 2-3 tháng, đường kính hoa to khoảng 4cm. Mỗi cành mang khoảng 9-10 hoa. Điểm sắc nữa là rất dễ nuôi trồng , chịu đựng tốt nắng mưa.

Cũng theo ông  Woothiphan thì cặp lại rất khó đậu trái, phải mất thời gian từ lai tạo đến đậu trái là 2 năm. Sau 6 tháng thì trái mới được mang đi gieo cấy và phải mất 2 năm gieo nuôi trồng mới cho hoa. Tổng cộng thời gian phải mất là 4 năm hơn mới tuyển chọn được cây lan đẹp. Nghe nói giá trị cây lan này là 30.000 USD, nhưng chủ nhân không bán, chỉ để nuôi cấy mô, nhân giống đại trà. Đây là niềm tự hào của nghành lan Thái Lan, và có lẽ đây là giống mới duy nhất có ở Thái Lan.



Cây lan mới lai tạo chưa có tên chính thức này đã được cậu con trai của chủ vườn “bật mí” cho biết đó là giống lan được lai tạo từ cây lan Ngọc Điểm và cây Mỹ Dung Dạ Hương (Rhychotylis Gigantea x Vanda denisoniana) Vanda denisoniana là Vanda lá đẹp đặc tính nổi bật của nó là hoa to, kích cỡ từ 4-6cm. Mỗi cành hoa có 5-9 hoa.




Vậy chúng ta hãy chờ đợi xem giống lan mới “tại Thái Lan” này sẽ được đăng ký với tên khoa học nào, Rhynchostylis hay Rhynchovanda


Đây là bài học sinh động chỉ ra hướng đúng đắn cho những ai quan tâm đến việc tạo lập bộ giống cho nghành lan. Nhưng dù sao đi nữa, ngườ mới chơi nên chọn các cây Ngọc Điểm đã được lai tạo và tuyển chọn để dễ trồng, cây to, khoẻ, siêng hoa, hoa lớn và cành hoa dài hơn hoa lan rừng nguyên thuỷ. Khuyết điểm duy nhất là bị bịnh rung lá do ruồi vàng gây nên. Người mới chơi sẽ thấy thoải mái hơn khi chọn trồng  những cây lai tuyển  chọn này vì ngoài những lý do nêu trên nó còn dễ trồng với nhiều hình thức : có thể trồng vào chậu, cột vào thân cây trong vườn, cột vào khúc gỗ, cành cây …và chúng thường ra hoa từ tháng 11 cho đến tháng 2-3 hằng năm, trùng vào dịp tết Nguyên Đán.



Một mùa xuân đầy hoa và ngát hương của lan Ngọc Điểm chẳng phải là niềm hạnh phúc  đó sao ? Nhất là từ nay lại có them nhiều sắc màu ở hoa Ngọc Điểm.

Giống lan mới lai tạo từ lan Ngọc Điểm

 

 

Giống lan mới lai tạo từ lan Ngọc Điểm

 
ông Woothip-hăn KiSanga đã lai tạo thành công một giống lan mới từ cây lan Hải Yến với cây lan Ngọc Điểm (Rhynchostylis coelestis x Rhychotylis Gigantea) Cây lai này cho hoa đẹp, đặc điểm nổi bật là nền hoa màu xanh nhạt với lấm tấm đốm đặt biệt, môi hoa màu tím đậm rực rỡ, hương thơm mát dịu












Hoa nở bền, kéo dài từ 2-3 tháng, đường kính hoa to khoảng 4cm. Mỗi cành mang khoảng 9-10 hoa. Điểm sắc nữa là rất dễ nuôi trồng , chịu đựng tốt nắng mưa.

Cũng theo ông  Woothiphan thì cặp lại rất khó đậu trái, phải mất thời gian từ lai tạo đến đậu trái là 2 năm. Sau 6 tháng thì trái mới được mang đi gieo cấy và phải mất 2 năm gieo nuôi trồng mới cho hoa. Tổng cộng thời gian phải mất là 4 năm hơn mới tuyển chọn được cây lan đẹp. Nghe nói giá trị cây lan này là 30.000 USD, nhưng chủ nhân không bán, chỉ để nuôi cấy mô, nhân giống đại trà. Đây là niềm tự hào của nghành lan Thái Lan, và có lẽ đây là giống mới duy nhất có ở Thái Lan.



Cây lan mới lai tạo chưa có tên chính thức này đã được cậu con trai của chủ vườn “bật mí” cho biết đó là giống lan được lai tạo từ cây lan Ngọc Điểm và cây Mỹ Dung Dạ Hương (Rhychotylis Gigantea x Vanda denisoniana) Vanda denisoniana là Vanda lá đẹp đặc tính nổi bật của nó là hoa to, kích cỡ từ 4-6cm. Mỗi cành hoa có 5-9 hoa.




Vậy chúng ta hãy chờ đợi xem giống lan mới “tại Thái Lan” này sẽ được đăng ký với tên khoa học nào, Rhynchostylis hay Rhynchovanda


Đây là bài học sinh động chỉ ra hướng đúng đắn cho những ai quan tâm đến việc tạo lập bộ giống cho nghành lan. Nhưng dù sao đi nữa, ngườ mới chơi nên chọn các cây Ngọc Điểm đã được lai tạo và tuyển chọn để dễ trồng, cây to, khoẻ, siêng hoa, hoa lớn và cành hoa dài hơn hoa lan rừng nguyên thuỷ. Khuyết điểm duy nhất là bị bịnh rung lá do ruồi vàng gây nên. Người mới chơi sẽ thấy thoải mái hơn khi chọn trồng  những cây lai tuyển  chọn này vì ngoài những lý do nêu trên nó còn dễ trồng với nhiều hình thức : có thể trồng vào chậu, cột vào thân cây trong vườn, cột vào khúc gỗ, cành cây …và chúng thường ra hoa từ tháng 11 cho đến tháng 2-3 hằng năm, trùng vào dịp tết Nguyên Đán.



Một mùa xuân đầy hoa và ngát hương của lan Ngọc Điểm chẳng phải là niềm hạnh phúc  đó sao ? Nhất là từ nay lại có them nhiều sắc màu ở hoa Ngọc Điểm.

các phương pháp nhân giống cho hoa phong lan

các phương pháp nhân giống cho hoa phong lan

 
Với những phát minh và kỹ thuật khoa học mới mẻ, chuyện nhân giống hoa lan không còn ở phạm vi cắt cành, tách nhánh hay gieo hạt theo phương thức cổ xưa khi được khi không nữa.Trong phạm vi bài này chúng tôi xin chỉ trình bầy việc nhân giống một cách tổng quát để chúng ta có một ý niệm chung. Nếu muốn hiểu rõ ngọn ngành cần phải tìm hiểu kỹ càng hơn hay nói cách khác là phải theo một lớp huấn luyên chuyên ngành.Mời các bạn hãy cùng chúng tôi sẽ xem lại bắt đầu, từ dễ đến khó.

TÁCH NHÁNH

Nhiều giống lan mỗi năm mọc thêm vài ba nhánh mới. Sau vài năm cây lan đã trở thành một khóm lớn có 9-10 nhánh. Những nhánh già nếu để lại chỉ là chiếc bầu chứa nước chứ không ra hoa và cũng không mọc cây non nữa. Để lại chỉ thêm chật chỗ, nhưng nếu tách rời ra, những nhánh già vì lý do sinh tồn sẽ mọc cây non. Khi tách ra, chúng ta cần phải có từ 3-5 nhánh. Nếu chỉ có 1-2 nhánh cây có thể chết vì không đủ sức, những nhánh non dù có mọc ra cũng khó lòng có hoa được.

Khi tách nhánh nên dùng dao kéo đã khử trùng và phun thuốc sát trùng vào các vết cắt hay những chỗ bị phạm. Thời gian tách nhánh tốt nhất là sau khi hoa tàn hay trong mùa hè. Không nên tách vào cuối mùa thu hay mùa đông.









CỦ GIÀKhi tách ra, những củ gìa của các giống lan như Cymbidium, Oncidium, Encyclia, Stanhopea v.v... đừng nên vất đi, vì những củ này thường mọc ra cây non. Cần phải cắt bỏ rễ thối, lá già rồi để vào chỗ rợp mát, thỉnh thoảng phun nước cho củ khỏi khô héo. Khoảng vài tháng sau các củ này sẽ mọc cây non, đơi khi cây mọc rễ khoảng 4-5 cm hãy đem ra trồng.TÁCH CÂY CON

Những loài như Phalaenopsis hay Dendrobium thường mọc cây non (keiki) sau khi hoa đã tàn. Khi đó chúng ta vẫn tưới bón cho cây mẹ như thường. Khi cây non ra rễ dài khoảng 4-5 cm sẽ dùng dao kéo đã khử trùng tách ra và đem trồng với những vật liệu cỡ nhỏ.
CẮT KHÚC

Chúng ta cũng có thể nhân giống bằng cách cắt khúc cành hoa hay thân cây như sau:










● PhalaenopsisLà một loài lan thân đơn, ít khi mọc cây con ở gốc, nhưng lại hay mọc cây con ở trên đốt của cành hoa. Có 3 cách nhân giống:1. Khi bông hoa đầu tiên vừa nở, phía dưới có 2-3 đốt không có hoa nhưng có chiếc vỏ bọc. Dùng dao hay tăm nhọn tách vỏ này ra, tránh phạm đến mầm bên trong, bôi thuốc mọc cây non (keiki paste) có chất Cytokinin giá bán khoảng 4-5$ USD vào mầm đó. Khi hoa tàn hãy cắt phía trên đi. Vài tháng sau sẽ mọc cây con, khi cây con ra rễ dài 4-5 cm, cắt ra và đem trồng

2. Khi hoa đã tàn hết, cắt cành hoa sát đến tận gốc rồi cắm vào trong ly nước có pha phân bón 30-10-10 rất loãng 1/4 thìa cà phê cho 4 lít nước và lâu lâu lại thay nước một lần. Có người dùng nước dừa (coconut milk) thay cho nước lạnh, nhưng cách này dễ bị nhiễm trùng hay nhiễm nấm cho nên cần phải cho vài giọt Physan 20 hay Peroxide hydrogen vào. Để ở nơi rợp mát với nhiệt độ từ 75-80°F hay 25°C trở lên, vài tháng sau sẽ mọc cây non ở các đốt.

3. Cắt các đốt ở dưới bông hoa đầu tiên (những đốt không có hoa) mỗi đầu chừa ra khoảng 2-3 cm, ngâm vào nước sát trùng trong vòng 20 phút rồi bỏ vào trong một chiếc bình bịt kín lai và để như trên.

● Dendrobium, Phaius

Khi hoa tàn, cắt thân cây ra từng khúc như trên hay để nguyên cây, ngâm vào nước có pha chất sát trùng rồi đặt lên khay có rêu sphagnum moss. Để vào chỗ rợp mát và ấm như trên, vài tháng sau sẽ mọc cây con. Xin xem chi tiết trong bài "Nhân giống Đăng Lan".

● Aerides, Ascocenda, Arachnis, Renathera, Vanda, Staurochilus v.v...

Những cây lan thuộc các loài kể trên thường mọc quá dài và một đôi khi lại bị thối ngọn hay thối gốc nhất là Ascocenda và Vanda. Trường hợp này nếu không cắt ra và kịp chữa trị cây sẽ chết.

Khi cây lan mọc quá dài, có thể cắt ra làm nhiều đoạn theo như hình bên, mỗi đoạn cần tối thiểu phải có từ 3-5 đốt và 2-3 rễ, gốc cây cũng vậy. Sau đó bôi thuốc sát trùng vào 2 đầu, có thể dùng vôi ăn trầu thay thế.

Nếu cây bị thối ngọn, hay thối gốc, dùng dao thật sắc đã khử trùng để thân cây không bị dập. Cắt cho tới khi nào không còn thấy chấm đen ở trong lõi và phải cắt thêm vào chừng 3 cm nữa, bôi thuốc sát trùng và để vào chỗ mát và ấm mỗi ngày phun nước một lần, nhánh mới và rễ mới sẽ mọc ra.




THỤ PHẤN

Nếu chỉ muốn thu phấn (hand pollination) hay lai giống một vài cây như Cymbidium, Cattleya chúng ta có thể thực hành trong một vài phút, nhưng nếu muốn có hoa đẹp chúng ta cần phải nghiên cứu kỹ càng. Bởi vì khi thụ phấn giữa những bông hoa cùng một cây hay với 2 cây khác nhau. Thí dụ ta khi lai cây hoa vàng với cây hoa đỏ tưởng sẽ là có mầu cam nhưng kết quả không như ý muốn bởi vì nhưng cây cha và cây mẹ có khi đã lai giống nhiều lần. Chỉ có những giống lan nguyên thủy mới giữ được nguyên tính một phần nào.

Xin xem chi tiết trong bài "Cách thụ phấn Hoa lan" trong mục "Cách Trồng Lan"

GIEO HẠT

Nhân giống bằng cách gieo hạt (seedling) gồm có 3 điều chính yếu:

1. Thời điểm lấy hạt, có giống phải lấy hạt khi quả lan còn xanh, có giống lại phải đợị khi quả chin. Thời gian khoảng từ 50 ngày cho tới 260 ngày, trái lan có thể cho từ vài chục cho đến trên nửa triệu hạt.

2. Việc trồng lan từ hạt hay trồng lan trong ống nghiệm không phải là dễ dàng, cần phải có những dụng cụ và nhiều lần kinh nghiệm. Vấn đề chính là phải khử trùng khử nấm trước khi geo hạt.

3. Thời gian từ khi mọc ra từ hạt cho tới khi ra hoa khoảng từ 2 năm như Phalaenopsis và 9-10 năm cho Dendrobium speciosum.

Xin xem bài "Cách Gieo Hạt Hoa Lan"

CẤY MÔ (mericlone)

Cấy mô là kỹ thuật nhân giống nhanh chóng và hữu hiệu nhất. Người ta có thể cấy một loạt ra hàng ngàn hay hàng trăm ngàn cây lan nhỏ với đặc tính y hệt như cây lan mẹ.

Những cây lan nhỏ này được lấy ra từ tế bào của lá, rể nhưng phần lớn từ lõi của các mầm non mới mọc. Thông thường người ta cắt thành 20 mảnh nhỏ, sau đó được bỏ vào trong một dung dịch đặc biệt rồi cho vào máy lắc chậm chạp xoay vòng hoặc nghiêng sang bên phải rồi bên trái, để cho các mảnh này chỉ lớn lên và không ra lá hay ra rễ.

Sau đó lại cắt ra thành 300- 400 mảnh rồi tiếp tục như vậy cho tới 7000-8000 mảnh nhỏ hay nhiều hơn nữa. Cuối cùng người ta cho vào những chai (Flask) để cho cây mọc lên như gieo từ hạt.

Lẽ tất nhiên công việc này phải do những nhà chuyên môn với dụng cụ đặc biệt mới bảo đảm kết quả.

Nếu các bạn muốn nhân giống hãy chịu khó đọc kỹ để hiểu bíết tường tận về phương pháp, kỹ thuật, dụng cụ v.v... để không đến nỗi hoàn toàn thất bại.

Chúc các bạn may mắn.


 
5/2009

Nguyễn Kim Lan

các phương pháp nhân giống cho hoa phong lan

các phương pháp nhân giống cho hoa phong lan

 
Với những phát minh và kỹ thuật khoa học mới mẻ, chuyện nhân giống hoa lan không còn ở phạm vi cắt cành, tách nhánh hay gieo hạt theo phương thức cổ xưa khi được khi không nữa.Trong phạm vi bài này chúng tôi xin chỉ trình bầy việc nhân giống một cách tổng quát để chúng ta có một ý niệm chung. Nếu muốn hiểu rõ ngọn ngành cần phải tìm hiểu kỹ càng hơn hay nói cách khác là phải theo một lớp huấn luyên chuyên ngành.Mời các bạn hãy cùng chúng tôi sẽ xem lại bắt đầu, từ dễ đến khó.

TÁCH NHÁNH

Nhiều giống lan mỗi năm mọc thêm vài ba nhánh mới. Sau vài năm cây lan đã trở thành một khóm lớn có 9-10 nhánh. Những nhánh già nếu để lại chỉ là chiếc bầu chứa nước chứ không ra hoa và cũng không mọc cây non nữa. Để lại chỉ thêm chật chỗ, nhưng nếu tách rời ra, những nhánh già vì lý do sinh tồn sẽ mọc cây non. Khi tách ra, chúng ta cần phải có từ 3-5 nhánh. Nếu chỉ có 1-2 nhánh cây có thể chết vì không đủ sức, những nhánh non dù có mọc ra cũng khó lòng có hoa được.

Khi tách nhánh nên dùng dao kéo đã khử trùng và phun thuốc sát trùng vào các vết cắt hay những chỗ bị phạm. Thời gian tách nhánh tốt nhất là sau khi hoa tàn hay trong mùa hè. Không nên tách vào cuối mùa thu hay mùa đông.









CỦ GIÀKhi tách ra, những củ gìa của các giống lan như Cymbidium, Oncidium, Encyclia, Stanhopea v.v... đừng nên vất đi, vì những củ này thường mọc ra cây non. Cần phải cắt bỏ rễ thối, lá già rồi để vào chỗ rợp mát, thỉnh thoảng phun nước cho củ khỏi khô héo. Khoảng vài tháng sau các củ này sẽ mọc cây non, đơi khi cây mọc rễ khoảng 4-5 cm hãy đem ra trồng.TÁCH CÂY CON

Những loài như Phalaenopsis hay Dendrobium thường mọc cây non (keiki) sau khi hoa đã tàn. Khi đó chúng ta vẫn tưới bón cho cây mẹ như thường. Khi cây non ra rễ dài khoảng 4-5 cm sẽ dùng dao kéo đã khử trùng tách ra và đem trồng với những vật liệu cỡ nhỏ.
CẮT KHÚC

Chúng ta cũng có thể nhân giống bằng cách cắt khúc cành hoa hay thân cây như sau:










● PhalaenopsisLà một loài lan thân đơn, ít khi mọc cây con ở gốc, nhưng lại hay mọc cây con ở trên đốt của cành hoa. Có 3 cách nhân giống:1. Khi bông hoa đầu tiên vừa nở, phía dưới có 2-3 đốt không có hoa nhưng có chiếc vỏ bọc. Dùng dao hay tăm nhọn tách vỏ này ra, tránh phạm đến mầm bên trong, bôi thuốc mọc cây non (keiki paste) có chất Cytokinin giá bán khoảng 4-5$ USD vào mầm đó. Khi hoa tàn hãy cắt phía trên đi. Vài tháng sau sẽ mọc cây con, khi cây con ra rễ dài 4-5 cm, cắt ra và đem trồng

2. Khi hoa đã tàn hết, cắt cành hoa sát đến tận gốc rồi cắm vào trong ly nước có pha phân bón 30-10-10 rất loãng 1/4 thìa cà phê cho 4 lít nước và lâu lâu lại thay nước một lần. Có người dùng nước dừa (coconut milk) thay cho nước lạnh, nhưng cách này dễ bị nhiễm trùng hay nhiễm nấm cho nên cần phải cho vài giọt Physan 20 hay Peroxide hydrogen vào. Để ở nơi rợp mát với nhiệt độ từ 75-80°F hay 25°C trở lên, vài tháng sau sẽ mọc cây non ở các đốt.

3. Cắt các đốt ở dưới bông hoa đầu tiên (những đốt không có hoa) mỗi đầu chừa ra khoảng 2-3 cm, ngâm vào nước sát trùng trong vòng 20 phút rồi bỏ vào trong một chiếc bình bịt kín lai và để như trên.

● Dendrobium, Phaius

Khi hoa tàn, cắt thân cây ra từng khúc như trên hay để nguyên cây, ngâm vào nước có pha chất sát trùng rồi đặt lên khay có rêu sphagnum moss. Để vào chỗ rợp mát và ấm như trên, vài tháng sau sẽ mọc cây con. Xin xem chi tiết trong bài "Nhân giống Đăng Lan".

● Aerides, Ascocenda, Arachnis, Renathera, Vanda, Staurochilus v.v...

Những cây lan thuộc các loài kể trên thường mọc quá dài và một đôi khi lại bị thối ngọn hay thối gốc nhất là Ascocenda và Vanda. Trường hợp này nếu không cắt ra và kịp chữa trị cây sẽ chết.

Khi cây lan mọc quá dài, có thể cắt ra làm nhiều đoạn theo như hình bên, mỗi đoạn cần tối thiểu phải có từ 3-5 đốt và 2-3 rễ, gốc cây cũng vậy. Sau đó bôi thuốc sát trùng vào 2 đầu, có thể dùng vôi ăn trầu thay thế.

Nếu cây bị thối ngọn, hay thối gốc, dùng dao thật sắc đã khử trùng để thân cây không bị dập. Cắt cho tới khi nào không còn thấy chấm đen ở trong lõi và phải cắt thêm vào chừng 3 cm nữa, bôi thuốc sát trùng và để vào chỗ mát và ấm mỗi ngày phun nước một lần, nhánh mới và rễ mới sẽ mọc ra.




THỤ PHẤN

Nếu chỉ muốn thu phấn (hand pollination) hay lai giống một vài cây như Cymbidium, Cattleya chúng ta có thể thực hành trong một vài phút, nhưng nếu muốn có hoa đẹp chúng ta cần phải nghiên cứu kỹ càng. Bởi vì khi thụ phấn giữa những bông hoa cùng một cây hay với 2 cây khác nhau. Thí dụ ta khi lai cây hoa vàng với cây hoa đỏ tưởng sẽ là có mầu cam nhưng kết quả không như ý muốn bởi vì nhưng cây cha và cây mẹ có khi đã lai giống nhiều lần. Chỉ có những giống lan nguyên thủy mới giữ được nguyên tính một phần nào.

Xin xem chi tiết trong bài "Cách thụ phấn Hoa lan" trong mục "Cách Trồng Lan"

GIEO HẠT

Nhân giống bằng cách gieo hạt (seedling) gồm có 3 điều chính yếu:

1. Thời điểm lấy hạt, có giống phải lấy hạt khi quả lan còn xanh, có giống lại phải đợị khi quả chin. Thời gian khoảng từ 50 ngày cho tới 260 ngày, trái lan có thể cho từ vài chục cho đến trên nửa triệu hạt.

2. Việc trồng lan từ hạt hay trồng lan trong ống nghiệm không phải là dễ dàng, cần phải có những dụng cụ và nhiều lần kinh nghiệm. Vấn đề chính là phải khử trùng khử nấm trước khi geo hạt.

3. Thời gian từ khi mọc ra từ hạt cho tới khi ra hoa khoảng từ 2 năm như Phalaenopsis và 9-10 năm cho Dendrobium speciosum.

Xin xem bài "Cách Gieo Hạt Hoa Lan"

CẤY MÔ (mericlone)

Cấy mô là kỹ thuật nhân giống nhanh chóng và hữu hiệu nhất. Người ta có thể cấy một loạt ra hàng ngàn hay hàng trăm ngàn cây lan nhỏ với đặc tính y hệt như cây lan mẹ.

Những cây lan nhỏ này được lấy ra từ tế bào của lá, rể nhưng phần lớn từ lõi của các mầm non mới mọc. Thông thường người ta cắt thành 20 mảnh nhỏ, sau đó được bỏ vào trong một dung dịch đặc biệt rồi cho vào máy lắc chậm chạp xoay vòng hoặc nghiêng sang bên phải rồi bên trái, để cho các mảnh này chỉ lớn lên và không ra lá hay ra rễ.

Sau đó lại cắt ra thành 300- 400 mảnh rồi tiếp tục như vậy cho tới 7000-8000 mảnh nhỏ hay nhiều hơn nữa. Cuối cùng người ta cho vào những chai (Flask) để cho cây mọc lên như gieo từ hạt.

Lẽ tất nhiên công việc này phải do những nhà chuyên môn với dụng cụ đặc biệt mới bảo đảm kết quả.

Nếu các bạn muốn nhân giống hãy chịu khó đọc kỹ để hiểu bíết tường tận về phương pháp, kỹ thuật, dụng cụ v.v... để không đến nỗi hoàn toàn thất bại.

Chúc các bạn may mắn.


 
5/2009

Nguyễn Kim Lan

các phương pháp nhân giống cho hoa phong lan

các phương pháp nhân giống cho hoa phong lan

 
Với những phát minh và kỹ thuật khoa học mới mẻ, chuyện nhân giống hoa lan không còn ở phạm vi cắt cành, tách nhánh hay gieo hạt theo phương thức cổ xưa khi được khi không nữa.Trong phạm vi bài này chúng tôi xin chỉ trình bầy việc nhân giống một cách tổng quát để chúng ta có một ý niệm chung. Nếu muốn hiểu rõ ngọn ngành cần phải tìm hiểu kỹ càng hơn hay nói cách khác là phải theo một lớp huấn luyên chuyên ngành.Mời các bạn hãy cùng chúng tôi sẽ xem lại bắt đầu, từ dễ đến khó.

TÁCH NHÁNH

Nhiều giống lan mỗi năm mọc thêm vài ba nhánh mới. Sau vài năm cây lan đã trở thành một khóm lớn có 9-10 nhánh. Những nhánh già nếu để lại chỉ là chiếc bầu chứa nước chứ không ra hoa và cũng không mọc cây non nữa. Để lại chỉ thêm chật chỗ, nhưng nếu tách rời ra, những nhánh già vì lý do sinh tồn sẽ mọc cây non. Khi tách ra, chúng ta cần phải có từ 3-5 nhánh. Nếu chỉ có 1-2 nhánh cây có thể chết vì không đủ sức, những nhánh non dù có mọc ra cũng khó lòng có hoa được.

Khi tách nhánh nên dùng dao kéo đã khử trùng và phun thuốc sát trùng vào các vết cắt hay những chỗ bị phạm. Thời gian tách nhánh tốt nhất là sau khi hoa tàn hay trong mùa hè. Không nên tách vào cuối mùa thu hay mùa đông.









CỦ GIÀKhi tách ra, những củ gìa của các giống lan như Cymbidium, Oncidium, Encyclia, Stanhopea v.v... đừng nên vất đi, vì những củ này thường mọc ra cây non. Cần phải cắt bỏ rễ thối, lá già rồi để vào chỗ rợp mát, thỉnh thoảng phun nước cho củ khỏi khô héo. Khoảng vài tháng sau các củ này sẽ mọc cây non, đơi khi cây mọc rễ khoảng 4-5 cm hãy đem ra trồng.TÁCH CÂY CON

Những loài như Phalaenopsis hay Dendrobium thường mọc cây non (keiki) sau khi hoa đã tàn. Khi đó chúng ta vẫn tưới bón cho cây mẹ như thường. Khi cây non ra rễ dài khoảng 4-5 cm sẽ dùng dao kéo đã khử trùng tách ra và đem trồng với những vật liệu cỡ nhỏ.
CẮT KHÚC

Chúng ta cũng có thể nhân giống bằng cách cắt khúc cành hoa hay thân cây như sau:










● PhalaenopsisLà một loài lan thân đơn, ít khi mọc cây con ở gốc, nhưng lại hay mọc cây con ở trên đốt của cành hoa. Có 3 cách nhân giống:1. Khi bông hoa đầu tiên vừa nở, phía dưới có 2-3 đốt không có hoa nhưng có chiếc vỏ bọc. Dùng dao hay tăm nhọn tách vỏ này ra, tránh phạm đến mầm bên trong, bôi thuốc mọc cây non (keiki paste) có chất Cytokinin giá bán khoảng 4-5$ USD vào mầm đó. Khi hoa tàn hãy cắt phía trên đi. Vài tháng sau sẽ mọc cây con, khi cây con ra rễ dài 4-5 cm, cắt ra và đem trồng

2. Khi hoa đã tàn hết, cắt cành hoa sát đến tận gốc rồi cắm vào trong ly nước có pha phân bón 30-10-10 rất loãng 1/4 thìa cà phê cho 4 lít nước và lâu lâu lại thay nước một lần. Có người dùng nước dừa (coconut milk) thay cho nước lạnh, nhưng cách này dễ bị nhiễm trùng hay nhiễm nấm cho nên cần phải cho vài giọt Physan 20 hay Peroxide hydrogen vào. Để ở nơi rợp mát với nhiệt độ từ 75-80°F hay 25°C trở lên, vài tháng sau sẽ mọc cây non ở các đốt.

3. Cắt các đốt ở dưới bông hoa đầu tiên (những đốt không có hoa) mỗi đầu chừa ra khoảng 2-3 cm, ngâm vào nước sát trùng trong vòng 20 phút rồi bỏ vào trong một chiếc bình bịt kín lai và để như trên.

● Dendrobium, Phaius

Khi hoa tàn, cắt thân cây ra từng khúc như trên hay để nguyên cây, ngâm vào nước có pha chất sát trùng rồi đặt lên khay có rêu sphagnum moss. Để vào chỗ rợp mát và ấm như trên, vài tháng sau sẽ mọc cây con. Xin xem chi tiết trong bài "Nhân giống Đăng Lan".

● Aerides, Ascocenda, Arachnis, Renathera, Vanda, Staurochilus v.v...

Những cây lan thuộc các loài kể trên thường mọc quá dài và một đôi khi lại bị thối ngọn hay thối gốc nhất là Ascocenda và Vanda. Trường hợp này nếu không cắt ra và kịp chữa trị cây sẽ chết.

Khi cây lan mọc quá dài, có thể cắt ra làm nhiều đoạn theo như hình bên, mỗi đoạn cần tối thiểu phải có từ 3-5 đốt và 2-3 rễ, gốc cây cũng vậy. Sau đó bôi thuốc sát trùng vào 2 đầu, có thể dùng vôi ăn trầu thay thế.

Nếu cây bị thối ngọn, hay thối gốc, dùng dao thật sắc đã khử trùng để thân cây không bị dập. Cắt cho tới khi nào không còn thấy chấm đen ở trong lõi và phải cắt thêm vào chừng 3 cm nữa, bôi thuốc sát trùng và để vào chỗ mát và ấm mỗi ngày phun nước một lần, nhánh mới và rễ mới sẽ mọc ra.




THỤ PHẤN

Nếu chỉ muốn thu phấn (hand pollination) hay lai giống một vài cây như Cymbidium, Cattleya chúng ta có thể thực hành trong một vài phút, nhưng nếu muốn có hoa đẹp chúng ta cần phải nghiên cứu kỹ càng. Bởi vì khi thụ phấn giữa những bông hoa cùng một cây hay với 2 cây khác nhau. Thí dụ ta khi lai cây hoa vàng với cây hoa đỏ tưởng sẽ là có mầu cam nhưng kết quả không như ý muốn bởi vì nhưng cây cha và cây mẹ có khi đã lai giống nhiều lần. Chỉ có những giống lan nguyên thủy mới giữ được nguyên tính một phần nào.

Xin xem chi tiết trong bài "Cách thụ phấn Hoa lan" trong mục "Cách Trồng Lan"

GIEO HẠT

Nhân giống bằng cách gieo hạt (seedling) gồm có 3 điều chính yếu:

1. Thời điểm lấy hạt, có giống phải lấy hạt khi quả lan còn xanh, có giống lại phải đợị khi quả chin. Thời gian khoảng từ 50 ngày cho tới 260 ngày, trái lan có thể cho từ vài chục cho đến trên nửa triệu hạt.

2. Việc trồng lan từ hạt hay trồng lan trong ống nghiệm không phải là dễ dàng, cần phải có những dụng cụ và nhiều lần kinh nghiệm. Vấn đề chính là phải khử trùng khử nấm trước khi geo hạt.

3. Thời gian từ khi mọc ra từ hạt cho tới khi ra hoa khoảng từ 2 năm như Phalaenopsis và 9-10 năm cho Dendrobium speciosum.

Xin xem bài "Cách Gieo Hạt Hoa Lan"

CẤY MÔ (mericlone)

Cấy mô là kỹ thuật nhân giống nhanh chóng và hữu hiệu nhất. Người ta có thể cấy một loạt ra hàng ngàn hay hàng trăm ngàn cây lan nhỏ với đặc tính y hệt như cây lan mẹ.

Những cây lan nhỏ này được lấy ra từ tế bào của lá, rể nhưng phần lớn từ lõi của các mầm non mới mọc. Thông thường người ta cắt thành 20 mảnh nhỏ, sau đó được bỏ vào trong một dung dịch đặc biệt rồi cho vào máy lắc chậm chạp xoay vòng hoặc nghiêng sang bên phải rồi bên trái, để cho các mảnh này chỉ lớn lên và không ra lá hay ra rễ.

Sau đó lại cắt ra thành 300- 400 mảnh rồi tiếp tục như vậy cho tới 7000-8000 mảnh nhỏ hay nhiều hơn nữa. Cuối cùng người ta cho vào những chai (Flask) để cho cây mọc lên như gieo từ hạt.

Lẽ tất nhiên công việc này phải do những nhà chuyên môn với dụng cụ đặc biệt mới bảo đảm kết quả.

Nếu các bạn muốn nhân giống hãy chịu khó đọc kỹ để hiểu bíết tường tận về phương pháp, kỹ thuật, dụng cụ v.v... để không đến nỗi hoàn toàn thất bại.

Chúc các bạn may mắn.


 
5/2009

Nguyễn Kim Lan

7/05/2012

Các loài lan nuôi cấy mô chăm sóc theo kiểu công nghiệp

Nhiều người thắc mắc tại sao cây lan khi mua về tươi tốt, hoa lá xum xuê, nhưng đến khi hoa tàn đem thay chậu và trồng ngoài vườn cũng tưới nước bón phân đầy đủ mà năm sau và những năm sau đó cây không được mạnh và hoa thưa thớt?







Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Những vườn lan công nghiêp hay nói một cách khác các nhà kỹ nghệ khi sản xuất hoa lan họ đã nghiên cứu rất kỹ các vấn đề then chốt:
• Nghiên cứu thị trường để biết rằng:
Loài nào hay giống nào cây mạnh khỏe và cho nhiều hoa đẹp.
Thời gian ra hoa


• Chuẩn bị:
Lựa chọn giống và cấy mô
Thiết lập một quy trình nuôi trồng đặc biệt cho từng loài lan đã lựa chọn. Thí dụ loài lan Hồ Điệp Phalaenopsis) có một quy trình khác hẳn với loài Đăng lan (Dendrobium) từ các vật liệu, tưới bón, ánh sáng, nhiệt độ v.v...


• Trang bị cơ sở:
Phần lớn các cây lan công nghiệp được trồng trong nhà kính với các thiết bị tối tân có thể tự động điều hòa một môi trường đặc biệt mà không tùy thuộc vào thời tiết và khí hậu bên ngoài.









Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Thí dụ: Lan Hồ Điệp (Phalaenopsis)
Vì đã nghiên cứu kỹ càng cho nên người ta biết rằng lan hồ điệp cần những điều kiện lý tưởng như sau:
Nhiệt độ: ban ngày 85°F (24°C) ban đêm 65°F (18°C) cao hơn khi cây còn nhỏ. Khi cây đã trưởng thành, hạ nhiệt độ xuống khoảng 55°F (23°C) trong 3 tuần để lan ra nụ, sau đó lại để bình thường. Khi trời qua nóng, máy lạnh sẽ tự động hạ nhiệt độ xuống, và khi quá lạnh máy sưởi sẽ tự động điều chỉnh nhiệt độ như đã quy định.

Ánh sáng: 1500 ánh nến (foot candle) mỗi ngày cần tối thiểu 8-10 giờ, nhưng cây lan nhỏ cần 10-12 giờ. Khi quá nắng màn lưới sẽ tự động đóng lại che cho cây, khi trời âm u đèn sẽ tự động thắp sáng.

Tưới nước: Rễ lan hồ điệp cần lúc nào cũng phải ẩm ướt. Kỹ nghệ trồng lan đã tính kỹ càng về vấn đề này cho nên không bao giờ để quá khô. Cứ đúng thời gian đã định máy tự động tưới nước trong bao nhiêu phút và cũng không quên tiểu tiết là phải tưới vào buổi sáng cho ngọn cây không bị đọng nước vào buổi tối.

Bón Phân: Quy trình bón phân cũng được tính trước khi nào sẽ bón với phân 30-10-10 và khi nào sẽ bón với phân 10-30-20. Các khoáng chất cần thiết cho lan cũng không bị bỏ sót và phân bón được cung cấp tới mức tối đa nhưng không thừa và không thiếu.

Thoáng gió & Ẩm độ: Vấn đề này cũng được nhiên cứu sẽ để bao nhiêu cây trong khoảng 1 mét vuông và ẩm độ cũng sẽ luôn luôn được giữ ở khoảng 60-70%

Thay chậu &Vật Liệu: Từ kích thước của chậu cũng như vật liệu nuôi trồng đều được tính toán kỹ lưỡng để tiết kiệm nhân công và vật liêu tới mức tối đa. Do đó người ta thường trồng lan Hồ điệp với rêu sphagnum moss trong các chậu nhựa từ 2 đến 4 inches (5-10 phân)








Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Sau đây là những sự sai lầm nhiều người mắc phải:

• Khi để hoa trong nhà, đa số để cho đến khi tàn hết hoa mới cắt đi, do đó cây sẽ yếu sức đi. Nên cắt hoa khi bắt đầu tàn hoặc sớm hơn để cho cây được khỏe mạnh đủ sức ra hoa vào thời gian tới.

• Khi mang ra bên ngoài thường lạnh hơn ở trong nhà, lại thêm mưa nắng làm cho cây bị thui chột. Chỉ cần một tuần hay vài ngày quá nóng hoặc quá lạnh, quá sũng nước hay khô cằn, cây lan sẽ yếu đi và nếu tình trạng này kéo dài cây lan sẽ chết dần, chết mòn.

• Lan công nghiệp trồng trong nhà kính thường trồng với rêu lại được nuôi sống trong một môi trường có ẩm độ rất cao, cho nên việc tưới nước rất thưa. Khi trồng ở ngoài trời, ẩm độ thấp cần phải tưới nước thường xuyên hơn, cho nên rễ lan Hồ Diệp lúc nào cũng sũng nước. Nước quá nhiều làm cho rễ lan không hấp thụ được dưỡng khí và sẽ bị thối. Tình trạng này thường xẩy ra khi vật liệu nuôi trồng đã mục nát nên ứ đọng nước trong chậu.

Nói tóm lại, chúng ta dù có kinh nghiệm nuôi trồng đến đâu cũng không thể nào cung ứng được đầy đủ môi trường sinh sống lý tưởng như những nơi trồng lan công nghiệp. Nhưng nếu biết rõ những ưu khuyết điểm, chúng ta ít nhất cũng sẽ có những cây hoa lan xinh đẹp.

 
Westminster 3/2012

Hồng Hạnh

Các loài lan nuôi cấy mô chăm sóc theo kiểu công nghiệp

Nhiều người thắc mắc tại sao cây lan khi mua về tươi tốt, hoa lá xum xuê, nhưng đến khi hoa tàn đem thay chậu và trồng ngoài vườn cũng tưới nước bón phân đầy đủ mà năm sau và những năm sau đó cây không được mạnh và hoa thưa thớt?







Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Những vườn lan công nghiêp hay nói một cách khác các nhà kỹ nghệ khi sản xuất hoa lan họ đã nghiên cứu rất kỹ các vấn đề then chốt:
• Nghiên cứu thị trường để biết rằng:
Loài nào hay giống nào cây mạnh khỏe và cho nhiều hoa đẹp.
Thời gian ra hoa


• Chuẩn bị:
Lựa chọn giống và cấy mô
Thiết lập một quy trình nuôi trồng đặc biệt cho từng loài lan đã lựa chọn. Thí dụ loài lan Hồ Điệp Phalaenopsis) có một quy trình khác hẳn với loài Đăng lan (Dendrobium) từ các vật liệu, tưới bón, ánh sáng, nhiệt độ v.v...


• Trang bị cơ sở:
Phần lớn các cây lan công nghiệp được trồng trong nhà kính với các thiết bị tối tân có thể tự động điều hòa một môi trường đặc biệt mà không tùy thuộc vào thời tiết và khí hậu bên ngoài.









Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Thí dụ: Lan Hồ Điệp (Phalaenopsis)
Vì đã nghiên cứu kỹ càng cho nên người ta biết rằng lan hồ điệp cần những điều kiện lý tưởng như sau:
Nhiệt độ: ban ngày 85°F (24°C) ban đêm 65°F (18°C) cao hơn khi cây còn nhỏ. Khi cây đã trưởng thành, hạ nhiệt độ xuống khoảng 55°F (23°C) trong 3 tuần để lan ra nụ, sau đó lại để bình thường. Khi trời qua nóng, máy lạnh sẽ tự động hạ nhiệt độ xuống, và khi quá lạnh máy sưởi sẽ tự động điều chỉnh nhiệt độ như đã quy định.

Ánh sáng: 1500 ánh nến (foot candle) mỗi ngày cần tối thiểu 8-10 giờ, nhưng cây lan nhỏ cần 10-12 giờ. Khi quá nắng màn lưới sẽ tự động đóng lại che cho cây, khi trời âm u đèn sẽ tự động thắp sáng.

Tưới nước: Rễ lan hồ điệp cần lúc nào cũng phải ẩm ướt. Kỹ nghệ trồng lan đã tính kỹ càng về vấn đề này cho nên không bao giờ để quá khô. Cứ đúng thời gian đã định máy tự động tưới nước trong bao nhiêu phút và cũng không quên tiểu tiết là phải tưới vào buổi sáng cho ngọn cây không bị đọng nước vào buổi tối.

Bón Phân: Quy trình bón phân cũng được tính trước khi nào sẽ bón với phân 30-10-10 và khi nào sẽ bón với phân 10-30-20. Các khoáng chất cần thiết cho lan cũng không bị bỏ sót và phân bón được cung cấp tới mức tối đa nhưng không thừa và không thiếu.

Thoáng gió & Ẩm độ: Vấn đề này cũng được nhiên cứu sẽ để bao nhiêu cây trong khoảng 1 mét vuông và ẩm độ cũng sẽ luôn luôn được giữ ở khoảng 60-70%

Thay chậu &Vật Liệu: Từ kích thước của chậu cũng như vật liệu nuôi trồng đều được tính toán kỹ lưỡng để tiết kiệm nhân công và vật liêu tới mức tối đa. Do đó người ta thường trồng lan Hồ điệp với rêu sphagnum moss trong các chậu nhựa từ 2 đến 4 inches (5-10 phân)








Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Sau đây là những sự sai lầm nhiều người mắc phải:

• Khi để hoa trong nhà, đa số để cho đến khi tàn hết hoa mới cắt đi, do đó cây sẽ yếu sức đi. Nên cắt hoa khi bắt đầu tàn hoặc sớm hơn để cho cây được khỏe mạnh đủ sức ra hoa vào thời gian tới.

• Khi mang ra bên ngoài thường lạnh hơn ở trong nhà, lại thêm mưa nắng làm cho cây bị thui chột. Chỉ cần một tuần hay vài ngày quá nóng hoặc quá lạnh, quá sũng nước hay khô cằn, cây lan sẽ yếu đi và nếu tình trạng này kéo dài cây lan sẽ chết dần, chết mòn.

• Lan công nghiệp trồng trong nhà kính thường trồng với rêu lại được nuôi sống trong một môi trường có ẩm độ rất cao, cho nên việc tưới nước rất thưa. Khi trồng ở ngoài trời, ẩm độ thấp cần phải tưới nước thường xuyên hơn, cho nên rễ lan Hồ Diệp lúc nào cũng sũng nước. Nước quá nhiều làm cho rễ lan không hấp thụ được dưỡng khí và sẽ bị thối. Tình trạng này thường xẩy ra khi vật liệu nuôi trồng đã mục nát nên ứ đọng nước trong chậu.

Nói tóm lại, chúng ta dù có kinh nghiệm nuôi trồng đến đâu cũng không thể nào cung ứng được đầy đủ môi trường sinh sống lý tưởng như những nơi trồng lan công nghiệp. Nhưng nếu biết rõ những ưu khuyết điểm, chúng ta ít nhất cũng sẽ có những cây hoa lan xinh đẹp.

 
Westminster 3/2012

Hồng Hạnh

Các loài lan nuôi cấy mô chăm sóc theo kiểu công nghiệp

Nhiều người thắc mắc tại sao cây lan khi mua về tươi tốt, hoa lá xum xuê, nhưng đến khi hoa tàn đem thay chậu và trồng ngoài vườn cũng tưới nước bón phân đầy đủ mà năm sau và những năm sau đó cây không được mạnh và hoa thưa thớt?







Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Những vườn lan công nghiêp hay nói một cách khác các nhà kỹ nghệ khi sản xuất hoa lan họ đã nghiên cứu rất kỹ các vấn đề then chốt:
• Nghiên cứu thị trường để biết rằng:
Loài nào hay giống nào cây mạnh khỏe và cho nhiều hoa đẹp.
Thời gian ra hoa


• Chuẩn bị:
Lựa chọn giống và cấy mô
Thiết lập một quy trình nuôi trồng đặc biệt cho từng loài lan đã lựa chọn. Thí dụ loài lan Hồ Điệp Phalaenopsis) có một quy trình khác hẳn với loài Đăng lan (Dendrobium) từ các vật liệu, tưới bón, ánh sáng, nhiệt độ v.v...


• Trang bị cơ sở:
Phần lớn các cây lan công nghiệp được trồng trong nhà kính với các thiết bị tối tân có thể tự động điều hòa một môi trường đặc biệt mà không tùy thuộc vào thời tiết và khí hậu bên ngoài.









Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Thí dụ: Lan Hồ Điệp (Phalaenopsis)
Vì đã nghiên cứu kỹ càng cho nên người ta biết rằng lan hồ điệp cần những điều kiện lý tưởng như sau:
Nhiệt độ: ban ngày 85°F (24°C) ban đêm 65°F (18°C) cao hơn khi cây còn nhỏ. Khi cây đã trưởng thành, hạ nhiệt độ xuống khoảng 55°F (23°C) trong 3 tuần để lan ra nụ, sau đó lại để bình thường. Khi trời qua nóng, máy lạnh sẽ tự động hạ nhiệt độ xuống, và khi quá lạnh máy sưởi sẽ tự động điều chỉnh nhiệt độ như đã quy định.

Ánh sáng: 1500 ánh nến (foot candle) mỗi ngày cần tối thiểu 8-10 giờ, nhưng cây lan nhỏ cần 10-12 giờ. Khi quá nắng màn lưới sẽ tự động đóng lại che cho cây, khi trời âm u đèn sẽ tự động thắp sáng.

Tưới nước: Rễ lan hồ điệp cần lúc nào cũng phải ẩm ướt. Kỹ nghệ trồng lan đã tính kỹ càng về vấn đề này cho nên không bao giờ để quá khô. Cứ đúng thời gian đã định máy tự động tưới nước trong bao nhiêu phút và cũng không quên tiểu tiết là phải tưới vào buổi sáng cho ngọn cây không bị đọng nước vào buổi tối.

Bón Phân: Quy trình bón phân cũng được tính trước khi nào sẽ bón với phân 30-10-10 và khi nào sẽ bón với phân 10-30-20. Các khoáng chất cần thiết cho lan cũng không bị bỏ sót và phân bón được cung cấp tới mức tối đa nhưng không thừa và không thiếu.

Thoáng gió & Ẩm độ: Vấn đề này cũng được nhiên cứu sẽ để bao nhiêu cây trong khoảng 1 mét vuông và ẩm độ cũng sẽ luôn luôn được giữ ở khoảng 60-70%

Thay chậu &Vật Liệu: Từ kích thước của chậu cũng như vật liệu nuôi trồng đều được tính toán kỹ lưỡng để tiết kiệm nhân công và vật liêu tới mức tối đa. Do đó người ta thường trồng lan Hồ điệp với rêu sphagnum moss trong các chậu nhựa từ 2 đến 4 inches (5-10 phân)








Lan Công NghiệpLan Công Nghiệp

Sau đây là những sự sai lầm nhiều người mắc phải:

• Khi để hoa trong nhà, đa số để cho đến khi tàn hết hoa mới cắt đi, do đó cây sẽ yếu sức đi. Nên cắt hoa khi bắt đầu tàn hoặc sớm hơn để cho cây được khỏe mạnh đủ sức ra hoa vào thời gian tới.

• Khi mang ra bên ngoài thường lạnh hơn ở trong nhà, lại thêm mưa nắng làm cho cây bị thui chột. Chỉ cần một tuần hay vài ngày quá nóng hoặc quá lạnh, quá sũng nước hay khô cằn, cây lan sẽ yếu đi và nếu tình trạng này kéo dài cây lan sẽ chết dần, chết mòn.

• Lan công nghiệp trồng trong nhà kính thường trồng với rêu lại được nuôi sống trong một môi trường có ẩm độ rất cao, cho nên việc tưới nước rất thưa. Khi trồng ở ngoài trời, ẩm độ thấp cần phải tưới nước thường xuyên hơn, cho nên rễ lan Hồ Diệp lúc nào cũng sũng nước. Nước quá nhiều làm cho rễ lan không hấp thụ được dưỡng khí và sẽ bị thối. Tình trạng này thường xẩy ra khi vật liệu nuôi trồng đã mục nát nên ứ đọng nước trong chậu.

Nói tóm lại, chúng ta dù có kinh nghiệm nuôi trồng đến đâu cũng không thể nào cung ứng được đầy đủ môi trường sinh sống lý tưởng như những nơi trồng lan công nghiệp. Nhưng nếu biết rõ những ưu khuyết điểm, chúng ta ít nhất cũng sẽ có những cây hoa lan xinh đẹp.

 
Westminster 3/2012

Hồng Hạnh